

D4294

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པིཎྜ་ནི་བརྟན་ནི་རྡེ་ཤ་བཱརྟི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་རྣམ་འགྲེལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་དཔལ་འཇམ་པའི་མགོན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་ཆེ་སོགས་ལས། །ངེས་གྲོལ་ཡོན་ཏན་བདག་ཉིད་ཅན། ། ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་རབ་ཏུ་གཙང་། །སྙིང་རྗེ་བྱམས་པས་སྐྱོབ་མཛད་པ། །དེ་ལ་རྟག་གུས་བླ་མ་ལའང་། །རབ་རྨོངས་མུན་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། །ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་འདི་དགྲོལ་བྱ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པར་མཛད་པས་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་ནི་ཡ་རབས་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། དོན་གྲུབ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གང་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི། འཇམ་པའི་དཔལ་མགོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་དང་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་འབྲེལ་པ་ཡང་བསྟན་པ་རྟག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བཤད་པ་རྟག་ཏུ་ཡིན་ནོ། །ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་འདོད་ ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འབྲེལ་པའི་དོན་ཏེ། བར་ཆད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གང་བསྟན་པར་འདོད་ན་དགག་པ་ཉུང་ཟད་བསྡུས་པའོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། དགག་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ན་དམན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། དམན་ པ་ནི་བློ་དམན་པ་ཤེས་རབ་མི་གསལ་བ་དང་།མོས་པ་དམན་པ་ལེ་ལོ་ཅན་ཏེ་དེ་དག་གི་དོན་ཆེད་དུའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཁན་པོ་པཱ་ཎི་ནི་ལ་སོགས་པ་མདོ་མཛད་པ་དང་། རཏྣ་མ་ཏི་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་མཛད་པ་དག་ལས་དོན་འདི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཀྱང་བསྡུས་པས་འདི་ཟློས་ བར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མཁན་པོ་འདི་དག་མཁས་པའི་མཐར་གྱུར་པས་དེ་དག་གི་གཞུང་ལས་བསྡུས་པས་གང་དག་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་དགོས་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་འདི་དག་ཀྱང་འཇུག་པའི་ ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དུའོ།།འདིར་ཡང་དོན་ནི་དགོས་པའོ། །དམན་པ་ནི་དགོས་པའི་གཞིའོ། །དོན་ནི་འདོད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དགོས་པ་ཡིན། དོན་གྲུབ་པ་ནི་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནུས་པ་ནི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲའོ་ ཅོག་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ནི་དོན་མ་རྟོགས་པ་དང་།ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བསལ་བ་དང་། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །སད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་དོན་ལོག་པར་སྟོན་པ་ནི་གཞུང་ལས་མི་སྲིད་དོ། །ད་ནི་ མདོར་བཤད་པར་འདོད་པས་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མཁན་པོས་བསྟན་པའི་མདོ་དག་ལས། །དགག་པའི་བྱེ་བྲག་མང་བཤད་ཀྱང་། །ཀུན་ནས་བསྡུ་བ་བཤད་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ལས་བསྡུ་བ་ནི། །རྣམ་གྲངས་མདོ་རུ་བསྡུ་བ་དང་། །བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་ལྟོས་ པ་དང་།།རབ་ཏུ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་བཞི། །འདི་དག་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་ཡང་མེད་པར་དགག་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བར་དུ་བསྡུ་བ་ནི་དང་པོའོ། །མེད་པ་དང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། མ་ ཡིན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་པའོ།།དགག་པ་གང་གི་དབང་དུ་བསྟན་པ་ནི་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ་གསུམ་པའོ། །བྱེ་བྲག་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་ནི་བཞི་པ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་དག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སོ།

梵语：Piṇḍa nibartana nirdeśa vārtikā
藏语：归谬总集论释
顶礼世尊语自在吉祥文殊怙主！
于彼远离烦恼等，具足功德之自性，法主极为清净者，以慈悲爱护救护者。
恒时恭敬上师已，为破极愚痴黑暗，当解说此归谬总集。
此处造论者首先顶礼，是为随顺贤者之规范，及为成就义利故。
所顶礼者即文殊胜怙主，因为彼与此常时相关故而宣说。常时相关者，虽非常时宣说，然常时解说。
'顶礼'一词与'欲说'相连。如是'彼'字即此处关联义，为断除障碍故。
所欲宣说者即略说遮遣。从何处？从广说遮遣差别中。为何？为劣根者故。劣根者即智慧不明利及懈怠者，为彼等义利故。
因此，虽然声明论师如波你尼等造论者，及如宝意等广造者，已广说此义，然以略说故无重复过失。
另一方面，因这些论师已达智者之极，从彼等论典中略说，为令信解追随者入门之支分故而说。
复次，此等显示必要之语，亦为入门支分故，说明具有意义。
此中，义即必要。劣根即所化根基。义为所欲义，通达义为必要，成就义为必要之必要，能达彼即关联。
一切声音宣说之必要，即为遣除未了解、错解及疑惑，为令如实通达义故，此亦如是。为令厌离等而错说义，于论中不应有。
今欲略说故，为显示基础而说：'从论师所说诸经中，虽广说遮遣差别，然当说总集。'
从彼等总集：'异名略集摄，差别观待摄，极为明显说，当知唯此四。'
其中，将遮遣异名数量摄为无遮及非遮为第一。显示无与非之差别，及非遮差别即第二。依何遮遣而说即观待，为第三。明显宣说差别即第四。略集仅此等而已。

།དེ་ལ་དང་པོར་རྣམ་གྲངས་མདོ་རུ་བསྡུས་པ་ལ་བརྩམས་ནས། མེད་དང་གཞན་དང་འདྲ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་མེད་པར་དགག་པ་ནི་མེད་པ་ཙམ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། །དཔེར་ན་བླུན་པོ་དག་བྲག་རྫོང་ལ་བ་ནི་གླིང་ཚོལ་བ་དག་ལ་མཁས་པ་དག་གིས་བན་གླང་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། ། གཞན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་བར་བྱ་བ་དགག་པར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་ལ་ལ་དག་སྐམ་ས་ཚོལ་བར་འདོད་པ་ན་གང་ཞིག་གིས་ཆུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་ཞིང་མཚུངས་པ་བཀག་ནས་མི་འདྲ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་དང་འདྲ་བ་མ ཡིན་པ་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རིག་བྱེད་ལྟར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་བཀག་ནས་དམན་པར་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་བླ་མ་མེད་པ་ལ་བླ་མ་མེད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དགག་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་བཀག་ནས་གཞི་ཉིད་ཞུམ་པའི་ངོ་བོར་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཡུལ་ལ་རྒྱས་པར་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བསམས་ཏེ། སེམས་མེད་པའི་གཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བཀག་ནས་ནུས་པ་ ཞེན་པར་སྟོན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་དྲག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་དག་ལ་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རྒྱུན་རགས་པ་དགག་པ་དག་སྟེ། དཔེར་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་ལ་བསམས་ཏེ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་འདོད་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་དག་ལ་མང་བ་དགག་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་རྐང་འགྲོས་ཉུང་བ་དག་ལ་རྐང་འགྲོས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུན་རིང་བ་བཀག་ནས་དུས་ཡུན་ཐུང་བ་སྟན་ པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གནས་གང་ཞིག་ཏུ་ཡུན་རིང་དུ་མ་འདུག་པ་དག་ལ་ལ་དེར་མ་འདུག་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྒྱ་ཆེ་བ་བཀག་ནས་ཆུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གཟུགས་ཆུང་བ་དག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།ལྷག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསམས་པའི་དོན་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་བཀག་ནས་རང་གི་འདོད་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་ཕན་ཆད་གྲངས་ཀྱི་གནས་གཞན་མེད་པ་ལ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཞིག་གིས་ འདོད་པར་བྱ་བ་བླང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པ་དང་།གཞན་དག་གིས་དེ་ལ་གང་དྲིས་པ་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེར་རང་གི་འདོད་པ་དག་ནི་མེད་པར་ཁས་མི་ལེན་གྱི། དེ་ལས་ལྷག་པར་གྱུར་པའི་འདོད་པ་དག་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་དག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་དུ་ ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་དག་བཀག་ནས་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ནི་འགེགས་པར་མི་བྱེད་པ་དག་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱུ་མཐའ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན། རྒྱུ་འགའ་ནི་ངེས་པར་གྱུར་ཀྱང་འགེགས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཡང་ རུང་བའི་ཁྱད་པར་དག་བཀག་པར་བྱས་པས་འགའ་འགའ་དག་ལ་མི་འགོག་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གོ།

关于首先简要总结分类，说道'无、异、相似'等。其中，无遮是表达仅仅的无，例如当愚人在悬崖峡谷中寻找牛群时，智者对他们说'没有牛'。
'异'是指所要否定的对象是其他的，例如当有人想寻找干地时，有人以'无水'来指示。
'相似'是指否定相似和相等而表示不相似，例如'非人'是指不似人者，'非吠陀'是指不如吠陀般能使人明了者。
'劣'是指否定功德而表示低劣，例如对没有功德的上师称为'无上师'。
'退'是指否定所要否定的广大而显示基础本身退缩的本性，例如就不广泛缘取境的识而言，称为'无心的睡眠'。
'迟钝'是指否定作用本性的能力而表示能力迟钝，例如称行走缓慢的人为'不行走'。
'细'是指否定事物的粗大相续，例如就微细想而言称为'无想定'。
'少'是指在成为自己所欲义的诸多情况中否定众多，例如称步行少的人为'无步行'，应知是表示少的意思。
'快'是指否定长时相续而表示时间短暂，例如称某人在某处停留时间不长为'未停留'。
'小'是指否定事物本性广大而表示小的体性，例如以'无形'来表达应知为小形体的人。
'无余'是指否定超出所思义而仅表示自己所欲，例如称超过此处再无其他数位为'无数'，又如当有人为了取得所欲而询问，他人对此回答'无'时，并非否认自己所欲，而是否定超出此外的欲求。
'非一切'是指否定普遍遍及而不否定某些事物，例如说'一切因对果都无决定'时，并不否定某些因是决定的，又如否定一切种类中的任何差别时，并不否定某些，如是等。

།མི་མཐུན་པ་ཞེས་བ་ནི་རྒྱུན་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་གྱུར་ན་གང་ཞིག་ལ་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་དགག་པར་བྱ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྣང་ བའི་འོད་དང་རྒྱུན་ལྷན་ཅིག་པར་མི་གནས་པ་མུན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རིག་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སོམ་ཉི་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། འདོད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མུན་པ་གོ་ བར་བྱ་བ་ལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་ན་གང་གིས་ནུས་པ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་གནོད་པའི་ ནུས་པ་མེད་ལ།གཉེན་པོ་ནི་ནུས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མུན་པ་དང་སྣང་བ་ཕྲད་པ་ན་མུན་པ་ནི་སྣང་བ་ཉིད་མཐུ་ཉམས་ན་དེའི་ཡུལ་དུ་འོང་གི་།སྣང་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་ཡུལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྣང་བ་ནི་མུན་པ་ཆེར་གནས་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་མཐར་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་ དུ་མ་རིག་པ་དང་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་འདི་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་བྱམས་པ་གོ་བར་བྱ་བ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྣང་བ་སྟོན་ན་མུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ།།བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པས་མཚོན་ནས་ཡོད་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དད་ལས་བྲལ་ཏེ་མི་ལྡན་ན་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མྱ་ངན་དང་བྲལ་ཏེ་མི་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་མེད་པ་ཞེ་ འམ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་གོས་དང་བྲལ་ཏེ་མི་ལྡན་པ་ལ་གོས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱུན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ བཅོ་ལྔ་ཡིན་པས།རྣམ་གྲངས་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་ཅུང་ཟད་བསྡུ་བ་ནི། བརྒྱད་ནས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། །སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལྷག་མའོ།།དེ་ལས་དང་པོ་བརྒྱད་དུ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞུམ་དང་ཞན་པ་དམན་པར་ཏེ། །ཕྲ་བ་ལ་སོགས་དྲུག་གཅིག་ཏུ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྡུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མའོ། །དེ་ལས་ཇི་ལྟར་བསྡུ་ཞེ་ན། ཞུམ་པ་ཡང་ཀུན་དུ་སྤྲོས་པ་བཀག་ནས་གཞི་ཉིད་ཀུན་དུ་ཞུམ་པར་སྟོན་ལ། ཞན་པ་ཡང་ནུས་པ་དྲག་པོས་བཀག་ནས་ནུས་པ་ཞན་པར་སྟོན་ཏེ། དམན་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་འགེགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་དགག་པར་གསུམ་ཀ་འདུའོ། །ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆུང་བར་བསྡུ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བར་སྟོན་པ་དང་། ཉུང་བར་སྟོན་པ་དང་། ཡུན་ཐུང་བར སྟོན་པ་དང་།ཆུང་བར་སྟོན་པ་དང་། ལྷག་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། མཐའ་དག་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆེ་བའམ་རིགས་པའི་ཕྱོགས་དགག་པར་མཚུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་འདུའོ། །དེས་ན་དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་བརྒྱད་དུ་བསྡུ་སྟེ། འདི་ལྟར་མེད་པར་དགག་པ་དང་། མ་ ཡིན་པར་དགག་པ་དང་།འདྲ་བ་ལས་དགག་པ་དང་། དམན་པར་དགག་པ་དང་། ཕྲ་བར་དགག་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་དགག་པ་དང་། གཉེན་པོར་དགག་པ་དང་། ཕྲལ་བར་དགག་པ་སྟེ་བརྒྱད་དོ།

所谓'不相顺'是指若与某事物共同存在时，对所依之事物无有力量。为了说明这一点，故说其对治的否定，例如光明的光亮与黑暗不能共存，同样的，明了与无明、智慧与怀疑、智慧与烦恼、舍心与贪欲、慈心与害心等。如为了表达黑暗而说'非光明'等。
'对治'是指若共存时能夺取其力量，如前所说的光明与黑暗等。这两者有何差别？不相顺是对相续无有损害的力量，对治则有此力量。如此，当黑暗与光明相遇时，黑暗须待光明力量衰减才能进入其境，在光明存在期间不能损害其境。而光明即使黑暗强盛，也能逐渐损害其境。同样，无明与明了等所说的诸法也当如是配合，这就是两者的差别。
因此，'对治的否定'是如此表示：如为了表达慈心而说'无嗔恨'，为显示光明而说'无黑暗'等。'离'是以无来表示有，即某事物由于离开或不具某性质而表示所得之性质，如离开忧愁或不具忧愁的事物本性称为'无忧'或'涅槃'，称为'灭受想'，同样，离开或不具衣服的人称为'无衣者'，由于离开相续而退失称为'退失相续'等。
这些是十五种差别，故说'解释为十五种差别'。现为显示这些的归纳，故说'其中略摄为从八至二'。'至'是归纳之义，'者'是余词。为显示首先归纳为八种，故说'怯弱、羸弱、劣弱为一，细等六种为一'。'摄'是余词。
其如何归纳？怯弱是遮止一切散乱而显示基础怯弱，羸弱是遮止强力而显示力量羸弱，劣弱也是遮障功德，因此这三者都归入遮止功德分。细等也归纳为小，如此显示细小、显示少量、显示短暂、显示微小、显示无余、显示非全部等，都相同于遮止大或正理分，因此归为一类。
如是否定差别归纳为八种：即无的否定、非的否定、从相似的否定、劣的否定、细的否定、不相顺的否定、对治的否定、离的否定等八种。

།བདུན་དུ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་གཉེན་པོར་སྦྱར་བས་བདུན། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།རྒྱུན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ལ་འགལ་བ་ཡིན་པས་མི་མཐུན་པ་ཤས་ཆེ་ན། གཉེན་པོ་མཐུ་ཉམས་པར་མ་བྱས་ཀྱང་བྱས་པ་དང་འདྲ་བས་མི་མཐུན་པ་ཡང་གཉེན་པོར་བསྡུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་གྲངས་བདུན་ནོ། །དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དམན་དང་ཆུང་དང་ཞུམ་པ་རུ། ། བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ལྷག་མའོ། །དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དམན་པ་དང་ཆུང་བ་དག་ཀྱང་རང་གི་གཞི་མི་འདོར་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེར་འདུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དྲུག་ཏུའོ། །རྣམ་གྲངས་ལྔར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཚིག་གཅིག་རྣམ་པར་སྒྲུབ པ་དང་།།དེ་ལྡན་རང་ཚིག་མི་སྟོན་པ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཉིན་པར་ཟན་མི་ཟ་བ་ལས་ཚོ་ཞེས་བརྗོད་ན། མཚན་མོ་ཟ་བར་དོན་གྱིས་གོ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཚིག་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་ ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་ན་ཡོད་པའི་ཚིག་གཅིག་གིས་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཉིད་དེ། དོན་གྱིས་གོ་བར་འགྱུར་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པར་ཡང་སྦྱར་དུ་རུང་བའོ། །རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་དངོས་སུ་སྟོན་པ་སྟེ། མེད་པར་སྟོན་པ་ཙམ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་བཞིར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། །རང་གི་གཞི་ལས་ཞུམ་པ་དང་། །གཞན་དང་འགལ་བ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དགོག་པ་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་དག་ཁས་ལེན་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་འདོད་པ་བསལ་བ་དང་། སོམ་ཉི་དང་མ་རྟོགས་པ་དག་བསལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པས་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་གཞི་ལས་ཞུམ་པ་ནི་དམན་པ་དང་། ཞན་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། ཉུང་བ་དང་། ཡུན་ཐུང་བ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་དང་། མཐའ་དག་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བ་རང་རང་གི་གཞི་མི་འདོར་ལ། ཞུམ་པའམ་བཅུམ་པའི་ངོ་བོར་སྟོན་པར་ མཚུངས་སོ།།གཞན་པ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཞན་པ་ཡིན་ལ་འགལ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའོ། །འགལ་བ་ནི་རྒྱུན་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་མི་རུང་བ་སྟེ་གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་དུ་བསྡུ་བ་ནི། མེད་པ་དང་ནི་གཞན་པ་དང་། །གཉེན་པོའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་གསུམ། །ཞེས་ སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དགག་པ་འདི་གསུམ་ནི་དཔེར་ན་མ་བྱས་ཞེས་བརྗོད་ན་བྱས་པར་འདོད་པ་འགེགས་པ་ཞིག་སྟེ། བྱས་པ་མེད་པ་ཙམ་སྟོན་ན་མའི་སྒྲ་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་བྱས་པ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ན་གཞན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་བྱས་པ་ དང་ལྷན་ཅིག་འགལ་བ་སྟོན་ན་མའི་སྒྲ་འགལ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ།འདི་རྣམས་སུ་བསྡུ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སུ་བསྡུ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། །དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ། །མེད་དང་མ་ཡིན་གཉིས་སུ་འདུ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་མེད་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ མེད་པར་དགག་པ་ཞེས་བྱ་ལ།མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་གོ་བར་བྱེད་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་འདི་གཉིས་སུ་མི་འདུ་བ་མེད་དོ། །ལྡོག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་གྲངས་མདོར་བསྡུ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།

为了说明归纳为七种，故说'以对治不相顺而配合为七'。由于相续共住时是相违的，若不相顺的程度较大，即使未削弱对治力，也如同已削弱一般，因此不相顺也归入对治，如是则有七种差别。
为了说明归纳为六种，故说'归纳为低劣、微小和怯弱等余'。否定的差别有六种，低劣和微小也因不舍弃自体而相似，故归入其中，因此为六种。
为了说明分为五种差别，故说'以义理表达、以一词建立、具有彼二者、不显自语者，其余为他者'。其中，以义理表达，例如说'天授白天不食而肥胖'，则由义理可知夜晚进食。以一词建立，例如说'无生法有'，则以'有'一词建立无生法。具有彼二者即是非遮，既可由义理了知，又可用一词建立。不以自语显示，例如说'刹帝利非婆罗门'。除此之外的是直接显示，即仅表示无。
为了说明归纳为四种，故说'遍计所执的否定、自体怯弱、相违于他，为四种'。其中，遍计所执的否定即是无遮，如此遣除他人所许的邪分别，以及遣除疑惑和未了知，因不显示真实义理故。自体怯弱即低劣、弱小、微细、少量、短暂、无余、非全部等，虽不舍所诠自体，但同样显示为怯弱或压制的体性。异者即所诠为他，无相违和不相顺。相违即相续不能共住，如冷触和热触。
归纳为三种即说'无性、异性及对治义，三种运行'。其中这三种否定，例如说'未作'则否定所许的已作，若仅显示无作，则'无'字表示无性；若理解为异于已作的一事物，则表示异性；若显示与已作相违，则'无'字表示相违，说明归纳为这些。
为了说明归纳为二种，故说'所有否定差别，归纳为无与非二'。如此，若是表达无，则称为无遮；若是表达非的事物，则归入称为非遮的数目中，故无不归入此二者。此为从《显示返体》中摄略差别品第一。

། །།ད་ནི་ བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་འདོད་ནས།བསྟན་བྱ་དོན་ཡོད་དོན་མེད་དང་། །ཞེས་པ་ནས། བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དོན་ནི་ཡུལ་ལོ། །ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་དམིགས་སུ་ཡོད་པའི་ དངོས་པོའོ།།བསྟན་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ། །འཇུག་ཚུལ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འཇུག་པའོ། །ཚུལ་ནི་དེའི་ཐབས་སམ་ལུགས་ཏེ། དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་དངོས་ དང་བརྒྱུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་སྟེ། བསྟན་པས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱུད་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་སྟེ། བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དགོས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བཟློག་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། །གཞན་གྱི་འདོད་པ་བསལ་བ་དང་། །རང་གི་འདོད་བའང་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་རྟོག་པས་ནན་གྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་བཞིན་ནོ། །དེ བཟློག་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ།བརྟགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཟློག་པ་དང་གཞག་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་ཡང་རང་རང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་འདོར་ ཏེ།དེ་ལ་འདི་ཉིད་དེ་ཡིན་ཏེ་མ་ནོར་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །སྒྲ་གང་གིས་དེ་སྟོན་པ་ནི་སྔ་མ་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་གཞན་གྱི་འདོད་པ་གྲུབ་པའི་ མཐའ་སེལ་ཞིང་བཟློག་པ་ནི་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མི་སྒྲུབ་ལ།རང་གི་འདོད་པ་འང་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་འང་གི་སྒྲ་བརྗོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པ་སེལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། རང་གི་འདོད་པའི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ཡང་དགོས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱིས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲ་བརྗོད་པ་འབྱུང་བའོ། །དེའི་དུས་ནི་དུས་གང་གི་ཚེ་སྒྲ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གིས་མེད་པ་དང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁྱད་པར་དེ་དག་གང་གིས་ཁྱད་པར་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་དང་འཇུག་ཚུལ་དགོས་པ་དང་། །འབྱུང་ཚུལ་དབང་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་དགག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེད་པའི་བསྟན་བྱ་ དོན་མེད་དེ།།མ་ཡིན་པ་ནི་དོན་ཡོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་མེད་པར་དགག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་མེད་པ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ མེད་དོ།།མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དམ་འཆའ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་དོན་ཡོད་པས་དམིགས་སུ་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་མེད་པ་དངོས་སུ་འཇུག་།མ་ཡིན་པ་ནི་བརྒྱུད་པས་སོ།

现在想要说明总摄的差别，从'所诠义有义无'到'了知总摄差别'之间的内容。其中，所诠是所理解的。义是境。有是任何可得的事物。所诠无是非如此，这是义的差别。
'趣入方式直接间接'是声音趣入方式的差别。其中，趣入是声音的趣入。方式是其方法或规则，其差别是直接和间接。其中，直接趣入是如实的声音，即通过显示而趣入的意思。间接是有其他所知，即通过解释方式而趣入。
现在为了说明目的的差别，说'遮遣遍计执，显示法性真，破除他宗见，成立自宗义'。其中，遍计执是以错误分别强加执著，如同在绳子上见蛇。遮遣是遮遣遍计，因为所执著的根本不存在，所以没有遮遣和建立，但是因为世间人执著为实有，所以这样说。
法性真实是如此：任何法都不离其自性，于此即是彼，因为无错乱故称为真实。是其本性，如此事物的本性或无事物的本性即是法性真实。能诠说此的声音应知异于前者。
此外，破除他人宗派的见解而不仅是建立自宗见解，'及'字的表达不仅是破除他宗见解，也建立自宗义理，这也是目的的差别。
'以生起时分差别'是说明生起和时间的差别。其中，生起是声音表达的生起。其时间是声音何时生起，何时此生起，由此了知无和非二者的差别。
为了说明这些差别是何种差别，说'义及趣入方式目的，生起为依次第然'。现在为了说明这些差别与两种否定及次第如何配合，说'无之所诠无义理，非者乃是有义理'等。
其中，无遮所诠境如何无呢？如此仅了知无，因为不承认任何事物的实体，所以无有义理的真实性。非遮是有，因为无论如何对事物或无事物的实体起执著，由于有所缘的对象故而是可得的。如是，无遮是直接趣入，非遮是间接趣入。

།ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མེད་པར་དགག་པ་ནི་སྒྲའི་འཇུག་ཚུལ་དངོས་སུ་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་ལ་རྭ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དམུས་ལོང་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་མགོ་ལ་སྲ་བ་དང་རྣོ་བའི་རང་བཞིན་མ་སྐྱེས་པས་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་རྭ་མེད་པ་ཉིད་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་ཞིག་གོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །མ་ ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་རིགས་ལ་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་ན་དེ་བྲམ་ཟེ་བཀག་པས་གོ་བར་བྱ་བ་གཞན་རྒྱལ་རིགས་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྟོག་ཟློག་པ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་མ་ ཡིན་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པར་དགག་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཟློག་ཅེ་ན། དཔེར་ན་ལ་ལ་དག་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་རྟོག་པ་དག་ལ་སྦྲུལ་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་དེ་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་སྟོན་པ་ནི།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པའམ། མ་འགགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མ་ཆགས་པའི་སྒྲས་ཆགས་པ་མེད་པ་ཙམ་སྟོན་པར་མ་བྱེད་ཀྱི། ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་དགེ་ བའི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་དག་གོ།།གཞན་གྱི་འདོད་པ་སེལ་བ་ནི། །མེད་པར་དགག་པའི་དགོས་པ་སྟེ། །རང་འདོད་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པར་དགག་པས་གཞན་གྱི་འདོད་པ་སེལ་བ་ནི། གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་སེལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་ པ་ནི་འདུན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཤེས་རབ་དང་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། འདིར་འདོད་པ་ཡང་ངེས་པར་འཛིན་པའི་འདོད་པའོ། །དེ་སེལ་བ་ནི་བདག་ཏུ་འདོད་པ་དག་གི་འདོད་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་ཅེས་བརྗོད་པས་ཁས་བླངས་པ་དག་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་རང་གི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ།གང་ཞིག་ཆོས་འདི་དག་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བར་སྟོན་ཅིང་རང་གི་གཞན་ཚུགས་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །མ་རྟོགས་ལོག་རྟོགས་ཐེ་ཚོམ་དག་།སེལ་འདོད་དུས་ན་མེད་པ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ པོའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་ལས་དང་པོ་པ་དག་གི་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་བསལ་བར་འདོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་བསྐྱེད་པའི་བརྗོད་པ་དེ་ནི་དགག་ པའི་སྐབས་སུ་མེད་པར་དགག་པར་འགྱུར་ཏེ།འབྱུང་བའི་དུས་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་འདོད་ན། །མ་ཡིན་དགག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་ནས་བརྗོད་པ་འབྱུང་བ་ ནི་དགག་པའི་སྐབས་སུ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་གྲངས་སུ་འགྱུར་རོ།།ད་ནི་སྔར་འདི་སྐད་དུ། དོན་དང་འཇུག་ཚུལ་དགོས་པ་དང་། །འབྱུང་དུས་དབང་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་བརྗོད་པ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགག་པའི་སྒྲ་དང་དགག་བྱ་ཡིས། །བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་ནི་འགེགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། །ཧྱ་ན་ཨ་བྷི་གང་ལྡན་པ། །ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགག་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་དེས་ལྡོག་པར་བྱ་བའོ།

对于'如是说'，非遮是语言直接运用的方式。例如，为了向盲人说明兔子无角，说'因头部未生坚硬锐利的自性，故兔子无角'，这就表达了无角的含义，而不会表达其他意思。
别遮是间接运用的方式。例如，用'非婆罗门'这个词来形容刹帝利时，否定了婆罗门，从而间接表达了另一个意思，即刹帝利，因此这是间接的方式。
'遮遣分别，非是显示真实'的意思是：非遮如何遮遣分别呢？例如，对于那些将绳子误认为蛇的人说'无蛇'，这就是非遮，它能遮遣分别。
别遮显示诸法真实性，如用'无生'或'无灭'等词显示诸法离戏论的真实性，又如'无贪'一词不仅表示没有贪欲，还显示与贪欲相对的善法的真实性。
'遮除他宗见，是为非遮用，别遮则成立自宗'的意思是：非遮用于遮除他人的见解，即遮除他人的宗派见解。这里的'见解'是意愿的本质，而宗派见解是智慧和信解的差别。此处的见解是指确定性的见解。遮除是为了遮遣执著有我者的见解而说'无我'，从而否定其所承许。
别遮则是成立自宗见解，即显示这些法离开自性，并建立自宗。
'欲除未解、邪解及疑惑时，即生非遮'是说，说者的意乐是意愿，例如为了遮除不了解诸法无我的凡夫、邪解的外道、怀疑的初学者等的分别，由此意乐所生的言说，在遮遣时即成为非遮，应知这就是其生起之时。
'若欲通达义，即生起别遮'是说，由于意乐欲通达诸法的本质而发起的言说，在遮遣时即成为别遮。
现在为了明显说明前面所说'义及入门理，作用与生时，依次而了知'，故说'遮词与所遮，许为所诠义'等。其中遮词是能遮，如说'具有否定词的，都将一起遮除'。所遮是与之相应的，即被能遮所遮除的。

།དེ་ གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་འདིའི་འདོད་པའོ། །ཚུལ་སྟོན་པ་ནི། དོན་དེ་ཇི་ལྟར་སྟོན་བྱེད་པའི། །ཚུལ་ནི་འདི་རུ་ཐབས་སུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྟོན་པའི་ ཚུལ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་།བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་ཏེ་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །འདི་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་རོ། །ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཐབས་ཀྱང་ལུགས་སམ་སྒོའོ། །གཞན་དུ་ནི་རང་བཞིན་དང་། རིགས་པ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་། དམན་པ་དག་ལ་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་སྟོན་པ་ནི། ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དགོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་དེ་དག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཟློག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས པོ་བསྟན་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཁས་བླངས་བསལ་བ་དང་། རང་གི་གཞུང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྣམས་གྲུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགོས་པའོ། །དུས་སྟོན་པ་ནི། འབྱུང་དུས་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ། །སྨྲ་བར་བྱེད་པ་གང་ཞིག་གི། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལྡན་པ། །འདོད་ལྡན་འབྱུང་ བའི་དུས་སུ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་པོའི་འདོད་པ་གང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དུས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དགག་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བའི་དུས་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དོན་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དགག་པ་དང་། སོམ་ཉི་ཟ་བ་བསལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ རྟོགས་པར་བྱའོ།།སྨྲ་བ་པོའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དོན་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ན་དེ་དག་སྟོན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སྒྲ་འབྱུང་པའི་དུས་སུ་འདོད་དོ། །ད་ནི་མེད་པར་དགག་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་སྙེད་བརྗོད་པའི་གཞི་འམ་རྩ་ བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་རྩ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། །མེད་པ་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་སྟེ། །མ་ཡིན་པ་ནི་ཡིན་པ་སྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མེད་པར་དགག་པ་ནི་ཡོད་པ་བཀག་པའི་མེད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ནི་ཡིན་པ་བཀག་ པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།འདི་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་གི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པར་དགག་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་ཅེ་ན། མེད་པ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་ པ་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་གཞན་དགག་པའི་སྒོ་ནས་དོན་སྟོན་པ་དེའི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མི་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དང་། མེད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་ན་མེད་པར་དགག་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་ དང་།།ཐ་དད་དངོས་དང་བརྟགས་པ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་རིམ་པ་བཞིན་དུ། སྔ་ན་མེད་དང་ཞིག་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་དང་། །ཤིན་ཏུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དག་།མེད་པ་དགག་པའི་གཞིར་གྱུར་པ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པའི་དངོས་འདོད་ན། །མེད་པར་དགག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

由这两者所要阐述的是从所诠表到所了解之间。其义是如此，这样了知是此处所欲。阐述方式是：'阐述彼义的方式，在此处被认为是方便。'即是说，阐述的方式是直接趋入的方式和间接的方式，如前已经分析。'在此处'是指在此能诠的场合。'方式'即是方便。方便也是规则或门径。在其他场合也可用于自性、理路、总摄、加行、低劣等。
阐述必要性是：'方便的果即是必要。'即是说，这些方便的作用结果就是语言表达的必要，即遮遣分别、显示诸法实相、破除他人主张、成立自宗等的成就领悟，这就是必要。
阐述时间是：'所说生起时间有四种，某说者具有何等作意，具欲生起时为时。'即是说，在说者所欲作意之时。其中否定语生起的四种时间是：使未了解义理者了解、遮遣错误了解、消除疑惑、了解本性。说者的作意即是如实欲求彼等义理的作意，具有此作意时，显示彼等的语言即会生起，故认为是语言生起之时。
现在为了显示无遮与非遮差别的所诠基础或根本，故说：'差别根本是此：无遮不成立有，非遮则成立是。'其义是：无遮是以遮遣有的无来显示，不成立有；非遮是以遮遣是的非来显示，也成立事物。这二者是差别的根本。
若问无遮如何不成立有？因为仅仅了知无即圆满其作用故。非遮成立是，是因为通过遮遣他义而显示义理是其作用故。
现在为了显示无遮不成立有的方式，以及虽以无词表达但若欲求有事则不成为无遮，故说：'如是因中果，异体事及假，前无与已坏，互于一无及，极无成者等，无遮所依基，若许有事者，则不成无遮。'

།ཞེས་སྨོས་ སོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མེད་པ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། བརྟགས་པ་ཙམ་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ གོ་བར་བྱ་བའི་གཞིར་འཆད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་སྟོན་ན་མེད་པ་དགག་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ།སྔ་ན་མེད་པའི་སྒྲས་རྒྱུ་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞིག་ནས་མེད་པ་འབྲས་བུ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པས་གཅིག་དང་། ཤིན་ཏུ་མེད་པས་བརྟགས་པའི་བདག་པོ་གོ་བར་འདོད་ན་ མེད་པར་དགག་པའི་གྲངས་སུ་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཕྱིར་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་སྟེ། །མེད་བའི་ཡོད་པ་འང་མི་སྒྲུབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་མེད་པས་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་དགག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་དང་། གཅིག་ལ་ གཅིག་གིས་གཅིག་ཙམ་དང་།ཤིན་ཏུ་མེད་པས་དེ་ཉིད་འགེགས་པར་བྱེད་ན་མེད་པར་དགག་པ་ཡིན་པས་སྔར་བརྗོད་པའི་ཡོད་པ་དེ་དག་མི་འགྲུབ་བོ། །མེད་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །མེད་པར་དགག་པ་ནི་ཐ་ན་དེ་ཡང་མི་སྒྲུབ་ བོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་མེད་པར་དགག་པས་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་འགྱུར་བ་ནི། དེ་ཡིས་བསྟན་བྱ་དོན་མེད་དང་། །སྒྲ་ཉིད་དངོས་སུ་འཇུག་པ་དང་། །དགོས་པ་བརྟགས་པ་སེལ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་གཞན་གྱི་འདོད་པ་དང་། །འབྱུང་བའི་དུས་ནི་གསུམ་དུ་བརྗོད། །ཅེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་སྒྲུབ་པ་ནི་འདི་ཡོད་པ་མི་ཚོལ་ན་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཟད་དེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རྫས་ནི་མེད་དོ། །ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་སྒྲ་དངོས་སུ་འཇུག་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་མེད་པའི་སྒྲས་དོན་གཞན་མི་སྟོན་ན་མེད་པའི་ སྒྲ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བརྒྱུད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དེས་དགོས་པ་བརྟགས་པ་སེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མི་སྟོན་ན་དགོས་པ་གཞན་བརྟགས་པ་སེལ་བ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་འདོད་པ་སེལ་བ་ཡང་བྱེད་དེ་ འདི་ལྟར་རང་འདོད་པའི་དོན་མི་སྟོན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་དེར་འགྱུར་བ་གདོན་མི་ཟའོ།།རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་དུས་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་རྟོགས་པ་སེལ་བར་འདོད་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཡང་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་མི་ཤེས་པ་དག་ལ་མི་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་ན་དེ་མི་ འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསེར་མི་སྒྲུབ་ན་མ་རྟོགས་པ་ཙམ་སེལ་བའི་དུས་སུ་འགྱུར་རོ།།ལོག་པར་རྟོགས་པ་སེལ་བར་འདོད་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཅན་དག་ལ་སྦྲུལ་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཐག་པ་མི་སྟོན་ན་སྦྲུལ་དུ་ འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཙམ་བྲལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་དེས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་སེལ་བའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྦྲུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་མི་སྟོན་ན་གཞི་གང་ལ་འཁྲུལ་དུ་ཟད་དེ་ སྦྲུལ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལྡོག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་དུས་དེ་དག་ན་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

如是所说。对此，因中无果之自性为先前无，如是说者为果中无因之自性为灭尽无，相异事物互相一中无一，仅是假立如兔角般极无所成者，皆为无遮所诠基而说，彼等若显示有，则不成无遮，如是：以先前无声诠表因，如是灭尽无表果，一中无一表一，极无表所立之主若欲诠表，则不入无遮之数。
是故不成立有，亦不成立无之有。如是说。不成立有者，如因中无果之自性而遮遣唯果，如是于果中无因，一中以一遮唯一，以极无遮遣彼性，是为无遮故，前所说之有彼等不成立。无之有者，谓实无之体性有之事物，如虚空。无遮乃至彼亦不成立。
如是，由无遮如是不成立有之因唯成为：'由彼所诠义无及，声自直接趣入及，观察所需遮除及，如是他人所许及，生起时分说三种。'如是说。
其中，由不成立所诠义无之因而成立者，此若不求有则唯成无义，所立义之实无也。由不成立有之因而成立声直接趣入者，如是若无声不显其他义，则如无声自体，由不须转变故成直接趣入。如是由彼因成遮除观察所需者，如是若不显义之体性有，则无非遮除他所观察之所需。亦能遮除他人所许，如是若不显自许义，则必定由自性成为彼。
由彼因而成三时生起者亦是此，欲遮除未了解时生起者，譬如对不知金之自性诸人说不成时，若不成立彼不成之体性金，则成为唯遮除未了解之时。欲遮除邪解时生起亦成，譬如对于绳上错解为蛇之有知者说无蛇时，若不显有之体性绳，则成唯离蛇之错解知。由彼因于遮除疑惑时生起亦成，如是若于绳上疑为蛇时，对彼如是说非蛇时，若不显绳等有事，则唯成何基所惑而遣除疑蛇。是故于彼等时生起亦由不成立有之因而得成立。

།ད་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་དེས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་ལས་དང་པོར་ཡིན་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩམས་ནས།གཞན་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི། །མ་ཡིན་དགག་པའི་ཐ་སྙད་དག་།གང་ཞིག་ཡིན་པ་བཟློག་པ་ཡིས། །ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཚོལ། །མ་ཡིན་ཙམ་དུ་མི་སྒྲུབ་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་དགག་པ་ནི། །ཡིན་ པའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དགག་པའི་རྣམ་གྲངས་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་ཡིན་པར་བཀག་པ་བྱས་ནས་མ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། ཡིན་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཞན་པ་ནི་འདི་ལྟར་བ་ལང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བ་ལང་དགག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི། རྟ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདྲ་བ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟར་དཔེར་ན་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བ་དགག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ ཏེ།མི་འདྲ་བའི་དངོས་པོའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དགག་པ་གཞན་ཡང་དགག་པར་བྱ་བ་དགག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པ་ནས་བྲལ་བའི་བར་དུ་རང་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རེ་རེ་སྒྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ད་ནི་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་བསྡུས་པའི་བྱེ་ བྲག་དེ་དག་དེ་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡིས་བསྟན་བྱ་དོན་ཡོད་དང་། །བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་དང་། །རང་གི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། །འབྱུང་དུས་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གང་གི་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུ་དེས་སྒྲ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཡུལ་བར་ནྡྷ་ སྟོན་ན་དེ་ནི་བརྒྱུད་པ་སྟེ།སྒྲ་དེས་ནི་ལྷས་བྱིན་མེད་པ་ཙམ་མི་སྟོན་ལ། དེས་ཡུལ་བ་རནྡྷ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ནི། འདི་ལྟར་རྟོག་པ་ཟློག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ངོ་བོ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་ན་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རུང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྨྲ་བ་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དངོས་སུ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ན་བརྒྱུད་པས་རང་གི་དོན ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་འདོད་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་གདོན་མི་ཟའོ། །རྒྱུ་དེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པའི་དུས་ན་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་སྒྲ་དེ་དོན་དེ་ཉིད་ལྡོག་པར་ བྱེད་པས་དེ་འདོད་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

现在，为了说明如何成立非遮差别之外的诸差别的根本自性，以及由此因如何转变，首先着手说明如何成立有自性。
关于他者、对治等非遮言说，凡是遮遣有性而寻求其他有事，不仅仅是成立无性，因此非遮即是成立有事。
其中，在所说的十五种遮遣中，除了他者、相似等十四种是非遮差别，这些都不是仅仅遮遣有性而成为无性，而是寻求有自性义异于彼义。
其中，首先'他者'是如此：说'非牛'不仅是遮遣牛，而是显示是马。同样，'相似'也是如此，例如不仅是遮遣与吠陀相似，而是显示不相似事物的法。
如是，其他遮遣也不仅是遮遣所遮，从低劣到离系，应知每一种都是成立各自的自性。
现在，为了显示由成立有事之因所摄的彼等差别如是成立，故说：
'由此显示有义境，以间接方式趣入，显示诸法真实性，成立自己所许及同时宣说生起。'
其中，由有性成立之因如何成为所显示义？即如是：若成立何者之有事，则彼事成为有义。
复次，由此因也成为以间接方式趣入声音，例如以'提婆达多不在'之声显示婆罗痆斯城，这是间接的，因为此声不仅显示提婆达多不在，而是令了知婆罗痆斯城。
由此因显示诸法真实性是：如是不仅遮遣分别，若显示一体性，无论是显示事物真实性还是显示无事真实性，都成为显示诸法真实性。
由此因也成就说者自己的意乐，如是：一切言说虽然直接令他了知，若不仅成立彼义，则间接也是自义，因此必定成立自己的意乐。
由此因在欲通达诸法义时生起非遮也是如此：如是在显示何义时，彼声遮遣彼义，故于欲求彼时生起。

།དེ་ལྟར་མེད་པར་དགག་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་གི་རྩ་བ་མེད་པར་དགག་པ་ཡོད་པ་ནི་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ། ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དང་ ཡིན་པ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དག་།སྨྲ་བ་གང་གི་བློ་ལ་གནས། །དེ་ནི་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྨྲ་བ་པོ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ལ་འདོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཞིག་གཞན་གྱིས་ གོ་བར་འདོད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཕངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་སྤྱི་དང་།དེ་བརྗོད་པའི་སྒྲའི་སྤྱི་ཤེས་པ་གཅིག་གི་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པ་མིང་དང་མིང་ཅན་འབྲེལ་པར་ནུས་ཤིང་སྒྲ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་རྒྱུ་དེ་སྙེད་ཡིན་ན་འདིར་སྨྲ་བ་བོའི་ བློ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཁོ་ན་རྒྱུར་སྨོས་ཤེ་ན།དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གླིང་བུ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་གླིང་བུའི་སྒྲ་ཞེས་བརྗོད་པ་དག་དེའི་རྒྱུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་པར་རིགས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གཅིག་གི་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པའི་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་སྤྱི་སྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་མི་བརྗོད་ཀྱི།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྒྲ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གིས་འདི་སྙམ་དུ་མེད་པ་ཙམ་དུ་གོ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན་དེའི་དུས་ཉིད་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ལ་གང་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་མཐུན་པའི་ཚོགས་པ་ རྣམས་འབྱུང་སྟེ།དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལེན་ཡོད་པའི་དུས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྕགས་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་སྐུལ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲ་དང་དོན་གྱི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། སྣང་བ་དེ་ ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལེན་གང་དུ་གཡོ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་གཡོ་བ་དེ་ལྟར་ལྕགས་གཡོ་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པ་གཡོ་བ་ཡང་རང་རང་གི་སྣང་བ་ལ་གཡོ་བ་དང་། སྣང་བ་ཡང་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ཚོགས་ན་བརྗོད་པ་འབྱུང་ ལ།ཚོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པས་འདིར་དེ་ཁོ་ནའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་སྨོས་སོ། །ད་ནི་དགག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྩ་བ་ཡོད་པ་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡིན་པ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གཉིས་གང་ཡིན་ པ་མི་ཤེས་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། །འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། སོམ་ཉི་ཟ་བ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་སྙམ་ དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་མི་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།

如是无遮与非遮的差别，其根本无遮是不成立有，非遮是成立是的自性，为显示此义，由于不知有的不成立性与是的成立性之因，为显示此义而说：'意识的差别，存在说者心中，此为二差别因。'即说者具有分别的心识中，欲令他人了知所欲表达的对境，由意识所引发而成为意识对境的义共相与能诠说此义的声共相，成为一识之境而相应，能生名与所名结合之声的自性，此为其因。
若声的因仅如是，此中为何唯说说者心中意识的差别为因？由于此为不共之故，宜说此义。如同笛声虽亦有手等为因，然从不共门而称为笛声，如是一识境中相应的声与义共相生起的自性是一切声的因，故不说彼，而意识的差别是特殊因，故宜说此。
复次，意识的差别是主要因，即此为作者故。于生声中获得自在的是意识，若有如是意识：'当令了知仅是无'时，即于彼时，于具分别的心识中生起与'无'声相应的聚集，如磁石存在时，依此而铁动摇，如是有意识这一能发起者时，依于识流而于具分别心识中生起声与义共相的显现。
此显现亦如意识所引发而生起，如磁石于何处动摇及如何动摇，铁即如是动摇。心识动摇亦于各自显现中动摇，显现亦是相似自性，故彼等聚集则生言说。聚集依于意识，故此中唯说彼为差别因的自性。
今于二种遮遣差别的根本不成立有与成立是的因是意识差别已说明之后，由于不知意识差别为二种何者，为显示此义而说：'意识的差别，由生起时而了知。'即如是欲除未了解、错误了解及怀疑而作意，与欲通达诸法真实而作意二者，由此成为成立与不成立有与是。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད། །གང་གིས་ཕྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་ཡུལ་གྱིས་ཕྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་སོ་ཞེའོ། །ཡུལ་གང་ཞེ་ན། དགོས་པ་བརྗོད་པ་ ཇི་ལྟ་བའོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་ནི་སྔར་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་དགོས་པ་སྔར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མང་བས་འདིར། འདོད་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདོད་པས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཕངས་པའི་འདུན་པས་བསམས་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དགག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་བ་ཡིན་པས། རྒྱུ་ཡི་བྱེ་བྲག་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དགག་བ་བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་བསྟན་པར་འདོད་ནས།མ་ཡིན་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། །ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཉེན་པོར་དགག་པ་དང་། གཞན་པར་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་རྒྱུན་ལ་གནོད་བྱེད་དང་། །དེ་བཞིན་མི་བྱེད་དབྱེ་བ་ཡིས། །གཉེན་པོ་དང་ནི་ གཞན་དུ་བརྗོད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་གཅིག་གི་རྒྱུན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་གནས་པ་གང་ཞིག་ལ་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་རྒྱུན་དང་དེ་ཉེ་བར་གྱུར་ན་རང་གི་ནུས་པ་མེད་པའི་སྐབས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དང་གཞན་ཡང་རང་གི་རྒྱུན་དང་ཉེ་ཡང་རང་གི་ནུས་པ་ལ་ཕན་གནོད་མེད་པ་དང་གང་ཞིག་དང་ཉེ་ན་ རང་གི་རྒྱུན་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ།།དེ་རྣམས་ལས་འདིར་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གཉེན་པོ་དང་། གཞན་པ་ཞེས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་དང་། ཞན་པ་དང་། ཞུམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། དོན་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ལའང་། །དགག་བྱ་ བག་ལས་གཞན་ཉིད་དང་།།དགག་བྱ་ཉིད་ལས་མི་གཞན་པས། །འགལ་དང་གཞན་དང་ཞུམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པའི་དབང་གིས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་གཞི་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པར་ མི་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཞུམ་པ་སྟེ།སྔ་མ་གཉེན་པོའི་དོན་ནི་འགལ་བར་བསྟན་ཏེ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགལ་བའི་ནང་དུ་མི་མཐུན་བ་དང་། གཉེན་པོ་གཉི་ག་འདུར་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ན་གནོད་པ་མེད་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་ཐག་རིང་ན་མི་ འགལ་ལ་མཐུ་མཉམ་པའི་ཡུལ་ན་མི་འགལ་ཏེ།འོན་ཀྱང་འགལ་བའི་ཆོས་ཉིད་བཏང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཁང་མིག་གི་ནང་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ན་མར་མེ་གནས། ཕྱོགས་གཅིག་ན་མུན་པ་གནས་པ་ན་ཕྱོགས་རེ་ན་གཉི་ག་ཡང་གནས་ཤིང་གནོད་པ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་མར་མེའི་རང་ བཞིན་མུན་པ་སེལ་བ་བཏང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མུན་པ་སེལ་བ་ཡང་མུན་པའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་ན་དེར་རང་གི་མཐུའི་སྣང་བ་བསྐྱེད་དེ། ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཡང་རང་བཞིན་མ་བཏང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ དོ།།འགལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་འགལ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ངོ་བོར་འགལ་བ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་མཚུངས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་འགལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ནུས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་ འགལ་བ་དང་།ཕན་ཚུན་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འགལ་བའོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བ་ནི་དཔེར་ན་མུན་པ་ལ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མུན་པའི་ནུས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

为了说明以何种方式区分作意的差别，所以说'由境界而区分'，意思是由境界而作差别。
如果问是什么境界，就说'如所说的目的'。境界就如同前面所说的两种遮遣的目的，即遮遣遍计所执等。
由于境界也有许多差别，此处说'所欲境界'。既是所欲又是境界，也就是说，是由作意所引发的欲求所思维的义理事物。
由于这些是为了显示两种遮遣的因的差别，所以说'说明因的差别'。
现在不是为了附带说明所遮摄的差别，而是想要说明非遮本身的差别，所以说'非遮的差别'。
其中，首先为了说明对治遮和异遮两者的差别，说'由同时相续能损害，以及不作损害的差别，说为对治和异遮'。
某一事物的本性相续不间断存在时，若与其他事物的相续接近，使其自身的功能无法发挥作用。还有其他的，虽与自身相续接近，但对自身功能既无损害也无益处，以及若与某物接近则使自身相续增长的情况。
在这些当中，此处是依据能作损害和遮遣损害而分为对治和异遮两种。
相违、异性和退缩的区分是：'于彼义之外，由所遮异性，以及非异于所遮性，为相违、异性和退缩'。
也就是说，在异性中，由于显示异于所遮的言词的缘故称为异性；由于不显示异于所遮的基础的缘故为退缩；前面对治的意义则显示为相违，这样分为三种。
其中，在相违中可以包含不相顺和对治两者，因为同时存在时不能无损害地共存。
而且，在远处不相违，在力量相等的处所也不相违，但并未舍弃相违的法性。
比如在房间内，一边有灯火，一边有黑暗，虽然各处都有两者并存而无损害，但灯火的本性驱除黑暗的特性并未舍弃。
驱除黑暗是指当黑暗的功能衰减时，在那里以自身力量产生光明。虽然不是一切处，但由于未舍弃本性，称为一切处的相违这一名称是无过的。
一切相违也有两种：同时生起的相违和同一性质的本性相违。
其中，同时生起的相违又有三种：使功能衰减的相违、不开放本性机会的相违和互相损害的相违。
其中，使功能衰减的相违，例如对黑暗而言的光明，就像以使黑暗功能衰减的作用而予以驱除。

།རང་བཞིན་གྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་འགལ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་མུན་ པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རང་གི་མཐུ་མ་ཉམས་ཀྱི་བར་དུ་སྣང་བའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་དོ། །ཕན་ཚུན་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འགལ་བ་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བའི་རེག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གྲང་བའི་རེག་པ་མཐུ་ཆེན་ཚ་བའི་རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་མཚུངས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ ཡིན་ལ།གལ་ཏེ་ཚ་བའི་རེག་པ་མཐུ་ཆེན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་གཉི་ག་ཡང་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་གནས་བལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ངོ་བོར་འགལ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་དངོས་སུ་འགལ་བར་ཤེས་པ་ ཡིན་ལ།གཅིག་ནི་བརྒྱུད་ནས་འགལ་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་པས་ནི་མེད་པ་དངོས་སུ་སྤངས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ལ། མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དགོས་ཏེ། དེ་ནས་གདོད་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །དེ་རྣམས་ལས་མེད་པ་ནི་མེད་ པར་དགག་པ་ཡིན་ཏེ་འདིར་མི་རྟག་གོ།།མ་ཡིན་པ་ནི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །འདིར་འགལ་བར་དགག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་འགལ་བ་ཁོ་ན་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚུངས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རྒྱུན་འདྲ་བར་འབྱུང་བའོ། །ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཉིས་ ནས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེད་པའོ།།འགལ་བ་ནི་གཅིག་སྐྱེ་བ་ན་གཅིག་ཉམས་པ་སྟེ། འགལ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། སོ་སོར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །མཚོན་པར་བྱ་བའམ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་མཚན་མ་སྟེ། རང་རང་གི་ཆོས་མཚོན་པས་མཚན་མའོ། །དེ་ནི་ དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་མཐུན་པ་ནི་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་གང་དག་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་གི་ངོ་བོར་འགལ་ཏེ། འདི་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་བཅོ་ལྔར་བཤད་པའི་དགག་པ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ བསྟན་པར་འདོད་དེ།དེ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསྟན་པར་བྱ་བ་གཞན་ཉིད་དང་། །དགག་པར་བྱ་བ་འདྲ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཡོན་ཏན་ཉིད་དང་ནི། །ཀུན་དུ་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་དང་། །ལས་སུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། །རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་རགས་པ་དང་། །འདོད་ པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་དང་།དེ་བཞིན་ཡུན་གྱི་ཆུ་སྲིད་དང་། །དངོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆེ་བ་དང་། །བསམས་པའི་དོན་ལས་ལྷག་པ་དང་། །ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་གནས་པར་གྱུར་པ་ལ། །གནས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་དང་། །དེ་ལ་ནུས་པ་འཕྲོག་བྱེད་དང་། །མེད་པས་མཚོན་ པའི་ཡོད་པ་ཡིས།།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་བཞིན་དུ། །བསྡུ་བའི་བྱེ་བྲག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། གང་ཞིག་བཀག་པས་གཞན་སྟོན་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགག་པར་བྱ་བ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བར་ སྟོན་པའི་དགག་བྱ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཀག་ནས་དེ་དང་མི་མཚུངས་པའི་ངོ་བོར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམན་པར་དགག་པའི་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོའོ། ། ཀུན་དུ་རྣམ་པར་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པའི་དགག་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་ནི་རྒྱས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དགག་གོ་ཞེས་སོ།

自性不相容的矛盾就像光明与黑暗一样，只要自身力量未减弱就不会给对方留有机会。
相互损害的矛盾就像冷热触感一样，如此，即使有热触感存在，强大的冷触感也会妨碍其他相似的生起，具有损害的本质，如果热触感力量强大也是如此，这两者都是以作用的本质而存在的。
同一性质的本质矛盾也有两种：有和无，是与非是。其中前者是直接认知的矛盾，后者是间接认知的矛盾。怎样理解呢？例如提婆有，直接排除了无而存在，无也是如此。非是必须首先理解无，然后才能知道非是。
在这些中，无是无遮，此处是无常。非是是别遮。此处所说的矛盾遮，应当仅仅理解为相同同时生起的矛盾。其中相同是指前后刹那的相续相似而生起。同时是指从两个相续中一起生起的法，即产生其他刹那。
矛盾是指一个生起时另一个消失，矛盾、不相顺、相违是同义词。所要表征或能表征的意义是相，由各自的法表征故为相。这是它的本质，与之相顺称为同一。
诸法安住于各自的性质中是同一性质的本质矛盾，这是一切事物的法性。这是想要说明十五种差别遮，而且是从所遮的角度来说明差别，因此说：
所显示的他性和所遮相似，如是功德性及普遍戏论，作用的本质和相续事物粗大，所欲诸多差别及如是时间长短，实际自性广大和超出所思义，遍及一切及共同安住，不能安住及夺其能力，以无所表有，如所说义般，摄集差别亦如是。
其中'所显示的他性'是他遮的差别，即遮遣某物而显示他者的意思。'所遮相似'是显示不相似的所遮，即遮遣后显示与之不相同的本质之义。'如是功德性'是劣遮的所遮，'如是'与'所遮'相连。'性'是功德的事物。
'普遍戏论'是怯懦的所遮，戏论的本质是广大，要遮遣它。

།ལས་སུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞན་པའི་དགག་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གང་ལ་ལས་གང་ཡོད་པ་དེ་ནུས་པ་དྲག་པ་དང་ཞེན་པ་དག་ལས་དྲག་པ་བྱེད་པའི་བདག ཉིད་དེ་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ་འདིར་ཡང་གཞིའི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་གཅོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ལག་ཆའི་ཚོགས་ཀྱིས་བྱེད་པས་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ལ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཤིང་དང་འཕྲད་པ་ན་བྱེད་པས་དེ་དག་ལ་ཤིང་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ ཞེས་བྱའོ།།ཤིང་ཡང་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་གཅད་པའི་གཞི་ལས་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་རྟག་པའི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་གཞག་གི་དངོས་སུ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཉེ་བར་འདོད་པ་ཤིང་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་གཞི་ཉིད་འདུ་བྱེད་དོ། །གང་གིས་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ལས་འདིར་ནི་བྱེད་པ་ལ་གནས་པའི་ལས་དེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་རགས་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་དགག་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་འདུས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་དེའི་དགག་པར་བྱ་བའོ། ། འདོད་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉུང་བའི་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དུ་མ་ནི་མང་པོའི་ཚིག་གོ། །འདོད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མི་འདོད་ན་གལ་ཏེ་མང་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་པོའི་བློ་ལ་ཉུང་བར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་ན་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉུང་བར་སྒྲུབ་ལ། དེ་ལྟ་བུ གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ་དེ་དང་འདྲ་བའི་དུ་མ་འགེགས་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་སྨོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཡུན་གྱི་ཆུ་སྲིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུང་བའི་དགག་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཆུ་སྲིད་ནི་དངོས་པོའི་དབྱིབས་ལ་ཡང་ཡོད་པས་ཡུན་ཞེས་སྨོས་ཏེ་འདིར་དུས་ལ་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་འདོད་པའི་ཡུན་དུ་བསམས་ཏེ་དགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དངོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་བའི་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ་དེ་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམས་པའི་དོན ལས་ལྷག་པ་ནི་ལྷག་མ་མེད་པའི་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷག་མ་སྟེ་དེ་དག་གོ་ཞེའོ། །ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ནི་མཐའ་དག་མ་ཡིན་པའི་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་མཐའ་དག་གི་ངོ་བོར་འདུ་བ་འགེགས་ཀྱི་མཐའ་དག་ཉིད་བཀག་ན་ནི་མེད་ པའམ་གཞི་འཕོ་བར་འགྱུར་གྱི་ཆུང་བའི་ཁོངས་སུ་བསྡུར་རུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའི་སྒྲས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་དོན་ཡང་སྟོན་པ་ཡིན་པ་ལས་འདི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཐུན་མོང་དུ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གཅིག་ནི་ ཐུན་མོང་བསྟན་ཏེ་དགག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་འམ་དེའི་རིགས་སུ་བསྡུས་པས་གཅིག་ལ་ཆོས་གཅིག་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཐུན་མོང་དུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་དེ་འདིའི་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

'作为所作的自性'这句话是对'弱'的遮遣，即某一性相具有某一作用，这种能力强大和执著中的强大作用的自性是所遮，此处也不是基础的作用。
其中'作用'是指例如砍伐树木，在此由人以工具来作业，故作业的作用存在于此，当与树木接触时作业，因此称其为具有砍伐树木的作用。
树木也是所砍伐的对象，是砍伐的基础作用，这两者都是从恒常的角度安立为作用，而实际上是作者的意愿即砍伐树木，由此集合了作者、作业和基础。由何者集合即是作用。
在这些中，此处应当理解的是存在于作业中的作用。
'相续事物粗大'这句话是对'细'的遮遣，其中相续是多个刹那的集合。多个刹那相续存在的本性即是事物，这在此处是所遮。
'众多所欲差别'这句话是对'少'的遮遣，'众多'是表示多数的词。说'所欲'是因为若不欲求，即使是多也不成立。
这是如此的：若说话者的心中欲求成立为少数，则不论有多少差别都成立为少数，如此归为一类而遮遣与之相似的众多，因此说'所欲差别'而非仅仅是差别。
'如是时分长远'这句话是对'短'的遮遣，其中长远也存在于事物的形状中，故说'时分'是指此处是关于时间。'如是'的意思是此处也是考虑所欲时分而遮遣。
'事物自性广大'这句话是对'小'的遮遣，其中事物是实有。其本性即是其自性，这是所遮。
'超出所思义'是对'无余'的遮遣，即虽有所思义但超出之外的余者，即是这些。
'遍及一切'是对'非全部'的遮遣，这是遮遣全部本性的集合，若遮遣全部本性则会成为无有或改变基础，而不能归入小的范畴。
这也是显示一向宣说声音所分别的义，此处应理解为分别义。
这是共同遮遣，一是共同显示遮遣。
因此，由法之本性或归入其类别，于一法中一法无差别唯是共同遍及，这是此处的所遮。

།འོ་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དེ་དགག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་འདི་གཉིས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དགག་པ་ཡིན་པས་དགག་པ་ཀུན་གྱི་སྤྱིར་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངེས་པར་འཛིན་པ་བཀག་ན་ནི་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་སྟེ་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་ལྷས་བྱིན་གྱི་བུ་ངན་པ་ལ་ལྷས བྱིན་ཁོ་ན་ལ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བུ་དྲག་པ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ན་དེ་ངེས་པར་འཛིན་པ་བཀག་ན་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།རང་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མི་འདོར་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ངོ་བོར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཀག་ན་ནི་སྒྲ་དེ་ཉིད་ལ་ལྷ་བྱིན་ལ་ཡོད་པ་འབའ་ ཞིག་བཀག་ནས་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པར་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པ་སྟེ། འོག་ནས་ཚིག་གི་ཕྲད་དགག་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་གནས་པར་གྱུར་པ་ལ། །གནས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་ པར་དགག་པའི་དགག་བྱེ་སྟེ།དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་ནུས་པ་འཕྲོག་བྱེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོར་དགག་པའི་དགག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ནུས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མེད་པས་མཚོན་པའི་ཡོད་པ་ནི་བྲལ་ བའི་བསྟན་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། དང་གི་ཟླས་དབྱེ་བ་དེ་དག་འདིར་དྲིལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ཞེས་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །དོན་བཞིན་དུ། བསྡུ་བའི་བྱེ་བྲག་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ཅུང་ ཟད་བསྡུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མིང་ཐ་དད་པ་དག་ནི་སྔར་བཤད་ནས་མིང་མཐུན་པ་རྣམས་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་པ་དང་། འདྲ་བ་དང་། དམན་པ་དང་། ཆུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། བྲལ་བ་དང་བདུན་དུ་ དབྱེ་བའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།གཞན་ཡང་མི་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་དག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་དགག་པའི་ ལྟོས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས།དགག་པ་ཡུལ་དང་གནས་སྐབས་དང་། དུས་ལ་ལྟོས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དགག་པའི་ཡུལ་ནི་མེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་གཞི་གང་ལ་ཡོད་པ་འདིར་ཡུལ་དུ་འདོད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དགག་པར་ བྱེད་ན་བུམ་པས་དབེན་པའི་ས་གཞི་ལྟ་བུའོ།།ཡུལ་གཞན་པ་ནི་འདིར་མི་བཟུང་སྟེ། རྒྱས་པར་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ནི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་སྟོན་པའི་ཤུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དོན་གྱི་དགོས་པའི་ཤུགས་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། དུས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའོ། །དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་ནི་དཔེར་ན་བུམ་པ་དགག་པར་འདོད་ན་འདི་སྐད་དུ་ཕྱོགས་འདི་ན་སྔོན་ཆད་བུམ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ན་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མ་ལྟོས་ན་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དགག་བར་ནི་མི ནུས་སོ།།དུས་ཀུན་དུ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་གཟུང་དགོས་ལ། གནས་སྐབས་མེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བའི་དགོས་ཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ན་བསྟན་པའི་དམིགས་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་རྣམས་ལ་ལྟོས་དགོས་པ་ཉིད་དོ།

那么，如何成为不共遮遣和不共显示的遮遣呢？这两者是决定执取的遮遣，所以是一切遮遣的总体，如此，当遮遣决定执取时，它们任何一个都成为共同的法，例如，对提婆达多的恶子，若说'不是唯独提婆达多有儿子'这样的语词想要与好儿子相遇，那么遮遣其决定执取时，也显示其他人也有，自己所有的也不舍弃，而显示为共同的本性。如果决定执取而遮遣，则仅仅遮遣该语词中提婆达多所有的，也显示其他人也有，这就是不共显示。这是顺便提及的，下文在语词关联遮遣的场合中当知。
'对于共同安住者，不能安住'，这是不相顺遮遣的所遮，这在自性不开启机会的场合中已经解释过。'对此夺取能力者'，这是对治遮遣的所遮，这在能力损害的相违中已经解释过。'以无所标示的有'是离系的所显，这也在前面已经解释过。'以'是总结，与'和'字相对的区分，这里汇总如所显示般应用于一切。
'如义，摄略差别亦复如是'，是说对广泛的义的区分，如何分别的，同样对其稍微摄略的也应当如是了知。其中不同名称的已经前说，相同名称的是所依，如此，他性、相似、低劣、微小、不相顺、对治、离系七种义的差别，以及除了不相顺之外的六种差别，都应当由这些来了知。
从《遮遣摄略广说》中，这是称为'显示摄略差别品'的第二品。
现在想要显示遮遣的所依，故说'遮遣应知依处所、情况及时间'等广说。其中遮遣的处所是指无和非的相状所依的任何基础在此认为是处所，例如要遮遣瓶子时，如离瓶的地基。其他处所在此不取，在广说处所差别的场合中当知。情况是义的事物如何显示的势力，这也就是义的必要的势力。时间有三种：过去、现在、未来。对这些的所依，例如想要遮遣瓶子时，如此说'此方以前无瓶'等，若不依于特殊处所则不能遮遣一切处所。对一切时间也不能，需要执取其特殊性，若无情况的无和非等如何理解的必要差别，则会成为显示无所缘，因此必须依于这些。

།ལྟོས་པའི་ས་དེ་དག་ ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལའམ།འོན་ཏེ་མ་ངེས་ཤེ་ན། དེ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། འདི་ལྟར། དེ་དག་གསུམ་མམ་གཉིས་གཉིས་སམ། །རེ་རེའི་དབང་ལའང་ལྟོས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ་ལྟོས་དགོས་པས་ན་ལྟོས་ པ་ཞེས་གདགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མི་འཛིན་ཏེ་སྤྱི་ཙམ་དུ་འཛིན་ན་ནི་དེ་ལྟོས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་འདིར་མི་གཟུང་ངོ་། །དེས་ན་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་གསུམ་ཆར་གྱི་བྱེ་བྲག་གཟུང་དགོས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ གཉིས་གཉིས་སམ།རེ་རེའི་ཁྱད་པར་བཟུང་བས་གཞན་སྤྱིར་འགྱུར་བས་གཟུང་མི་དགོས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་མཐུན་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དབྱེ་བ་ནི། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན། །གནས་སྐབས་ལ་ཡང་ཆ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་དང་དུས་ལ་ནི་མཐུན་པར་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཟུང་དུ་ཡོད་དེ། དེས་ན་རེས་འགའ་སྨོས་དགོས་ལ་རེས་འགའ་མི་དགོས་ཏེ། གནས་སྐབས་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རེ་ཞིག་ན་དགག་པ་ཙམ་དུ་འཇོག་པའི་སྤྱིའི་ཆ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་གསུམ་ལ་ལྟོས་དགོས་པར་བསྟན་པ་དེ་ལྟོས་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དགག་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་འདོད་དེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་།ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ། །ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་ལ་བ་ལང་གིས་སྟོང་སྟེ་མེད་པ་དང་། བ་ལང་ལ་རྟ་ཡིས་སྟོང་སྟེ་མེད་པ་ལ་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྨོས་མི་དགོས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ལ་གང་ཞིག་མེད་པ་དེ་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ལྟོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་དག་།སྔ་ན་མེད་དང་ཞིག་ནས་མེད། །དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་དག་ལ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་དག་ལ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་ནི་དུས་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི རྒྱུ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ནི་བྱེ་བྲག་མི་འཛིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ལྟོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རི་བོང་རྭ་དང་མོ་གཤམ་བུ། །ཤིན་ཏུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི། །ཡུལ་དུས་སྤྱི་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ན་གཏན་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དུས་གང་གི་ཡང་བྱེ་བྲག་གཟུང་མི་དགོས་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཙམ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་གཉིས་ཀྱིས་མེད་པ་བཞིར་འགྱུར་བས། ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི། །མེད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འདོད་དོ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །ད་ནི་ གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བསྟན་པས་དགག་པའི་དབྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ལ་མང་དུ་བྱེད་པ་ཡང་དགོས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཉུང་དུ་བསྡུ་བ་ཡང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་དག་གི་དབྱེ་བ་ཡིས། །མེད་དང་མ་ཡིན་གཉེན་པོའི་དོན། །མི་མཐུན་ཆུང་སོགས་བྲལ་བ་དང་། །མི་འདྲ་ བ་དང་གཞན་པའོ།

那些所依的处所是否都要依赖一切，还是不确定呢？这是不确定的，如此：'依赖于那三者或两两，或者各自一个。'这就是说。其意义是这样的：所谓依赖，也是要依据特殊差别而依赖，所以称为依赖。如果不执取差别而仅执取共相，那就不在此处执取为依赖的异名。因此是这样的：有些情况需要执取处所、时间和情况三者的差别，有些情况执取其中任意两者或一者的差别，其他则成为共相而不需执取，这就是其意义。
如此，处所、时间和情况的共相与差别是否有一致的区分？为了显示有差别，故说：'共相与差别的区分，存在于处所和时间，情况也有部分。'其中，处所和时间可以一致地执取共相和差别，因此有时需要说明，有时不需要。情况虽然是差别的本性，虽然在一切处都需要了知，但暂时也有仅作否定的共相部分，这就是其意义。
其中，首先说明需要依赖处所、时间和情况三者，通过三种依赖而成为所否定对象的四种无，为了显示这一点，故说：'诸事物的性相，互相一中无他，是依赖处所差别。'等等。其中，这是说一中无他是依赖处所差别，例如马中无牛，牛中无马，不需说明时间差别，某一处所中某物不存在，这仅依赖处所。
为了显示先前无和灭后无的差别依赖，故说：'因果二体性，先无与灭无，是依赖时间差别。'这是说，诸因中果性先前无，诸果中因性灭后无，是依赖前后时间差别，因果的因的处所则不执取差别。
为了显示极无的依赖，故说：'兔角与石女子，成为极无者，是依赖处所时间共相。'这是说，兔角等仅是假立，因为一切方位皆完全无，不需执取任何处所和时间的差别，但说依赖仅是执取共相。
如此，由处所和时间二者成为四种无，故说：'由处所和时间力，承许四种无。'现在为了显示依据情况而成为否定的区分，过多说明也无必要，过少归纳也难以理解，故说：'由诸情况的区分，无与非对治义，不顺小等离，不同与他性。'

།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡུལ་དང་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་སྒོ་ནས་མིང་གི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་དེ་ལྟར་གདགས་པར་མི་ནུས་ལ། ཡུལ་དང་དུས་ མཚུངས་ཀྱང་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་མིང་དེ་དག་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ནི་བསྡུས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་སྐབས་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་ལ་གནས་སྐབས་ ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བ་དེ་དག་གང་ལ་གང་གི་མིང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་བསྟན་ནས།དེ་དག་གསུམ་གྱི་དབང་ལ་ལྟོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་དཔེ་དགོད་པ། འདི་ན་སྔོན་ནམ་ད་ལྟར་དག་།བུམ་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་གང་། །མེད་པ་ཙམ་ཞིག་འདོད་པའམ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་འདོད་ཀྱང་རུང་། དེ་ནི་གསུམ་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་པོའི་ཉེ་བའམ། མངོན་དུ་བྱ་བ་འདི་ན་སྟེ། དེས་ནི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པར་བསྟན་ཏོ། །སྔོན་ནམ་ད་ལྟར་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན ས་ཕྱོགས་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པའམ།ད་ལྟར་ཉིད་ཕྱོགས་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་འགེགས་པར་མི་བྱེད་ལ། ཡུལ་ཀུན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོའི་མངོན་དུ་བྱས་པ་དུས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་ཀྱང་ཡིད་ལ་མ་བརྗེད་པ་དང་། ད་ལྟར་ མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་འགེགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཙན་གྱི་ཡུལ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་མ་རྟོགས་ན་དེར་དགག་པའི་ཆོས་ལྟ་ག་ལ་འགྲུབ། དེའི་ ཕྱིར་ཡུལ་སྒྲིབ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་ལ་རྣམ་པ་མང་ན་ཡང་འདིར་མདོར་བསྡུ་ན་འདི་དག་སྟེ། ཕྲ་དང་བར་གྱིས་བསྐལ་པ་དང་། །བར་དུ་བཅད་དང་ཆེས་རགས་དང་། །མཐུན་པར་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དང་། །ཆེར་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དང་། །སྔགས་ལ་སོགས་པས་ བསྒྲིབས་པ་དང་།།ཆོས་ཀྱིས་སྣང་བར་མི་ནུས་དང་། །དུས་ཀྱིས་ཆོད་པར་མ་གྱུར་པ། །འདི་རྣམས་དགག་སྒྲུབ་ནུས་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་བྱ་བ་ནི་བུམ་པའོ། །བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མེད་པ་ཙམ་ ཞིག་འདོད་པའམ།།གལ་ཏེ་ཡོད་པ་འདོད་ཀྱང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་འདོད་པ་ཡིན་ན་ནི་མེད་པར་དགག་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་འདོད་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་སྐབས་དེས་ནི་དགོས་པ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ། གངས་སམ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ། །སྔོན་ནམ་ད་ལྟར་ཕྱིས་ཀྱང་རུང་། །འདི་ལ་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་ཞེས། །དགག་པ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྔོན་ནི་དུས་འདས་པ་ལ་གསལ་བར་དྲན་པ་དང་། ད་ལྟར་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་དགག་པའི་ སྒྲ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ།འདི་ནི་འདས་པའམ་ད་ལྟར་རམ་ཕྱིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡུལ་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ན་དུས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་གཟུང་མི་དགོས་ཏེ། གང་གཟུང་ཡང་འདིའོ་ཞེས་སྟོན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

说此等言词，是依据如何理解的情况而如此分类。如是，彼等虽非不依赖地域和时间的差别，然而不能依据地域和时间的方面来安立彼等名称的差别，即使地域和时间相同，也是依据情况的差别而获得彼等名称。因此，彼等成为情况的分类。
其中，情况的差别如何，已在总集差别阐述的章节中分析完毕。如是，依据地域、时间和情况的转变，彼等何者何种名称如何转变已经阐述。
为了说明彼等依赖三者的力量，此处举例：'此处过去或现在，说无瓶子者，或仅欲无，或虽欲有，彼依赖三者。'
其中，'此处'是说说话者附近或现前的地方，由此表明依赖地域的差别。'过去或现在'是表明依赖时间的差别。如是，说'过去此处无瓶'或说'现在此处无瓶'时，并非否定一切时间，也非否定一切地方。如是，说话者现前虽被时间相续所隔，但未忘记于心，以及否定现前者，是依赖时间的差别。
地域也是现前的地域，而非遮蔽处的地域。因为若连遮蔽处的地域都未了知，如何能成立彼处所否定的法？因此，地域不是遮蔽处。
虽然遮蔽有多种，此处略说如下：'微细与间隔遮蔽，阻隔及极粗大，同类所胜及极不同，咒语等所遮蔽，法不能显现，时间未间断，此等为能遮遣成立之因。'
'说无瓶子者'即是否定，其中所作是瓶子，能作是无。'或仅欲无，或虽欲有'是表明依赖情况，其中若仅欲无则成为无遮，若欲有则成为非遮，由彼欲求的情况成就所需。
同样，'于雪或火等，过去现在或未来，此处不生芽，否定亦如是。'也应如是配合。过去是对已过去时间清晰忆念，现在是对现前者建立否定语，此处是说过去或现在或未来皆可，若地域现前则不必特别执著时间，无论执著何者都是表明'此'的运用。

།དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་པོ་གང་གིས་སྔར་གངས་སམ་མེའི་མཚན་ཉིད་ ཁོང་དུ་ཆུད་ན་དེའི་ཡུལ་དེ་ཉེ་ཡང་རུང་རིང་ཡང་རུང་བསྒྲིབས་པ་དག་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ།དགག་པའི་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་འགེགས་པར་བྱེད་ན་དུས་གང་བཟུང་ཡང་ངེས་པ་མེད་ལ། འོན་ཏེ་མ་བཟུང་ན་ཡང་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དགག་པ་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ནི་རེ་ཞིག་གསུམ་ལ་ལྟོས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་གཉིས་ལ་ལྟོས་པར་སྟོན་པ་ལ། རེ་ཞིག་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སོ་ག་ཤིང་འབྲས་མི་སྨིན་ཅེས། །དགག་པ་དུས་དང་གནས་སྐབས་ལའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སོ་ག་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ།དུས་དེའི་ཚེ་ན་དགག་པར་བྱ་བ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་སྨོན་པར་དགག་པར་བྱེད་ན་གནས་སྐབས་མེད་པའམ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་སྒྲུབ་པར་སྦྱར་བས་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་མི་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དྲོ་བའི་ཡུལ་སེན་ཏ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡང་མི་སྨིན་ན་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་དགག་ མི་དགོས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དུ་ཤིང་རྣམས་འདབ་མ་འཕོ་བའི་དུས་དེ་ནི་སོ་གའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་འདབ་མ་ཡང་མི་རྒྱས་ན་འབྲས་བུ་ག་ལ་སྨིན་ཏེ། ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྨོས་མི་དགོས་སོ། །གཞན་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།འདི་ན་ད་ལྟར་འདི་མེད་ཅེས། །དགག་པ་ཡུལ་དང་དུས་ལའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་འདི་ན་དུས་ད་ལྟ་དགག་པར་བྱ་བ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་མེད་པའམ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པར་བློས་མ་ཕྱེ་སྟེ། སྤྱི་ཙམ་དུ་བརྗོད་ན་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་དང་ གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྟ་ལ་བ་ལང་མེད་ཅེས་པ། །ཡུལ་དང་སྐབས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་རྟའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དགག་པར་བྱ་བ་བ་ལང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བཀག་ན་དེ་བ་ལང་མེད་པ་ཙམ་འདོད་ཀྱང་རུང་། རྟ་ཤེས་པར་འདོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ སྨོས་མི་དགོས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟ་ལ་བ་ལང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་དེ་དག་རེ་རེའི་དབང་ལ་ལྟོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གངས་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་མེད་ཅེས། །དགག་པ་ཡུལ་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གངས་ནི་མྱུ་གུའི་ཚོགས་པ་དང་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། གནས་སྐབས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ན་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རང་བཞིན་གྱིས་གཟུང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡུལ་གཅིག་པུ་ལ་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། །ལྷས་བྱིན་ཤི་ནས་མེད་ཅེས་པ། ། དགག་པ་དུས་ལ་ལྟོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ཤི་བ་ལ་བསམས་ཏེ་ལྷ་སྦྱིན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ན་དེ་ཕན་ཆད་ཡུལ་དབུས་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ངོ་བོ་མེད་ཅིང་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ན་ཤི་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་ན་ཡང་ངོ་བོ་མེད་ཅིང་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཟུང་མི་དགོས་ལ།ཤི་ནས་གདོད་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གཟུང་དགོས་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཡང་གནས་སྐབས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

其义如是：若说话者先已了知雪或火的性质，其境虽近虽远，虽在遮蔽处，作为遮遣境，对其遮遣所遮法芽生，无论执取何时皆无定准。若不执取，则如下文所说的遮遣即成待境性。此即是暂时待三者之理。
今说待任二者，首先为显执取时与情况差别故说：'夏季果实不成熟，遮遣待时与情况。'夏季是时之差别，彼时遮遣树果成熟，则无需说明情况或非情况之成立，如是极热地森达等处亦不成熟，何况其他处所无需遮遣。
为何如此？因为树木落叶之时即是夏季之词所说，如是连叶亦不生长，果实何能成熟，故无需说明处所差别。
复次，为显不执取处所与时之情况差别故说：'此处今时此无有，遮遣待处与时间。'若说此处此时所遮法无有，则其无有或非有唯是未经心分别而成立，若总说则成执取处所与时差别。
为显待处所与情况故说：'马上无有牛，此待处所与情况。'于马之体性中遮遣牛之体性，则可欲唯无牛，亦可欲知是马，无需说明时差别。因为一切时中马上无牛故。
今为显示彼等各各所待故说：'雪中芽不生，遮遣待处所。'如是，雪与芽聚永不相应，故特别说明处所，如前情况配合，则不需自性执取时差别，故说此唯待处所是应理的。
今欲显示待时差别故说：'天授死已无，遮遣待时间。'如是，思及天授已死而说天授无有，则此后中土无有天授体性且不作士夫之事，既已死故，余处亦无体性且不作事。是故无需执取处所差别，死后方无故需执取时差别。此中情况亦如前应知。

།ད་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་དེ་དག་རེ་རེའམ། གཉིས་གཉིས་ལ་ཡང་ལྟོས་པར་བསྟན་པ་དེ་དེ་དག་ཁོ་ ནས་ཡིན་ཏེ།གཞན་དག་གཞི་མི་དགོས་པར་རྟོགས་པར་དགོས་ནས་དེ་དག་ཁྱད་པར་གང་གཙོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཅིང་གཞན་སྤྱིར་བྱེད་པ་ལ་བསམ་པའི་དོན་གྱི་དབང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་རེའམ་གཉིས་གཉིས་ལྟོས་སྟོན་པ། །ཁྱད་པར་མི་འཛིན་དབང་དུའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་སྤྱིར་ བྱེད་པ་དེ་ནི་འདིར་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཛིན་པ་དང་འདྲ་སྟེ་གཟུང་ཞིང་སྨོས་མི་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར། རེ་རེའམ་གཉིས་གཉིས་ལ་ལྟོས་པ། །ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་ནི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཡིན་ན་སྤྱི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། སྐབས་ནི་ཀུན་དུའང་ཁྱད་པར་ཏེ། །སྐབས་ ཙམ་སྤྱི་ཡི་ཆ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་མེད་པའམ། མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཉི་ག་ཡང་དགག་པར་བྱ་བ་དགག་པའི་སྐབས་ཙམ་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པའི་སྤྱིའི་སྐབས་ལ་སྤྱིའི་དོན་དུ་གཟུང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་དང་མི་འཛིན་པས་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་དང་མི་ལྟོས་པ་བཤད་པ་ལ། གང་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དགོས་པར་འགྲུབ་པར་འདོད་པ་ལ་རེ་རེའམ། གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་འགྲུབ་བམ། །འོན་ཏེ་ཚང་བར་ཤེས་དགོས་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་དོགས་པ་བསལ་ བའི་ཕྱིར།དགོས་པ་འགྲུབ་པའི་དབང་དུ་ནི། །གསུམ་ཉིད་ལ་ནི་ལྟོས་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དགོས་པ་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་འདོད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་འགྲུབ་པ་ནི་དགོས་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དགོས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་ན་ཐ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དགག་པར་བྱ་ན་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ ཤེས་དགོས་ལ།གནས་སྐབས་ཀྱང་མེད་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཤེས་དགོས་ཏེ། ཡུལ་དང་དུས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ལ་ཚང་བར་དགོས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ལྟོས་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ གསུམ་དཔེ་དེ་དག་བྱེ་བྲག་མང་བས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར།ཡུལ་ནི་དགག་བྱའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། །དུས་གསུམ་ད་ལྟའི་དབང་གིས་ཡིན། །གནས་སྐབས་གོ་བར་བྱ་བའི་དབང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དགག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་འདྲ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ ནས་དབྱེ་བ་མང་དུ་ཡོད་པས་འདིར་ནི་དགག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གཟུང་ངོ་།།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགག་བྱའི་གཞི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་མེད་ཅེས་དགག་པ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་བུམ་པ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་མེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེ་ལ་རྒྱལ་རིགས་དགག་ན་ རྒྱལ་རིགས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ན་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་མེད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དུས་གསུམ་ད་ལྟར་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ཅན་རྣམས་རྒྱུ་ཡང་སྤྱད་ཟིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་སྤྱད་ཟིན་ པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དབང་གིས་དབྱེར་ནི་མི་རུང་སྟེ། སྔར་ད་ལྟར་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ལ་ཕྱིས་ནི་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །མ་འོངས་པས་ཀྱང་མི་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མ་སྤྱད་པ་ཡིན་པས་ཕྱིས་ཙམ་ན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་སྔར་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་སོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཅན་རྣམས་རྒྱུ་ནི་སྤྱད་ཟིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་མ་སྤྱད་དེ། ད་ལྟར་བའི་ངོ་བོར་ཡོད་ལ། དུས་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་དུ་བརྗོད་དུ་ཡོད་དོ།

现在对于地点、时间、情况这三者，要么单独依靠一个，要么依靠两个来说明。这些仅仅依靠它们就可以，不需要其他基础就能理解。为了说明这些差别中哪个是主要的差别，而其他是一般性的，为了表达这个意思，所以说'单独或两个依靠来说明，是就不执著差别而言'。凡是作为一般性的，在此就如同不执著差别一样，不需要执取和说明。因此说'依靠单独或两个'。
关于情况，如果是差别性的话，那么一般性是什么呢？为了消除这种疑虑，所以说'情况在任何时候都是差别，仅仅情况是一般性的部分'。没有不表示'无'或'非'的。因此虽然在任何时候都是差别，但由于两者都是在否定所要否定的仅仅情况上相似，所以在未分别特殊意愿的一般情况中，应当理解为一般性的意思。
现在这样通过执著差别和不执著差别来解释对它们的依靠与不依靠。对于那些想要成就所要成就的目的时，是通过单独或两个来成就，还是需要完整地了解呢？为了消除这种疑虑，所以说'就成就目的而言，是依靠三者'。目的是说话者所希望的意思。成就它就是成就目的。
如果要成就目的，即使是要否定兔角，也需要知道在一切地方都不存在，情况也需要知道是不存在的本性。对于地点和时间作为差别，以及非遮的否定，何须说需要完整，意思是一切都需要依靠。
现在由于地点、时间和情况这三者的差别众多，为了使人了解是依据哪一个，所以说'地点是所破的基础，时间是依据现在，情况是依据所要理解的'。其中虽然都是否定的对境，但从名言对境的角度有许多差别，这里应当理解为否定本身的对境。
为了说明这点，所以说'所破的基础'。比如说'无瓶'的否定，所要否定的是瓶子，瓶子不存在的地方就是地面。如果要在婆罗门中否定刹帝利，那么如果有非刹帝利，就是婆罗门。这是无的对境，而无的名言对境就是'非'的意思。
时间三世是依据现在，这是这样的：过去时的诸法，因已经受用，果也已经受用。依据它是不合理的分别，因为先前住于现在的本性，后来则不存在，所以它不能安立。未来也不能，因为因果二者都未受用，仅仅后来成为现在的本性，先前是不存在的。因此它也不能。现在时的诸法，因已经受用，而果未受用，以现在的本性存在，那个时间就可以这样说。

།དེས་གཞག་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་གདགས་སུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ད་ལྟ་ལ་ལྟོས་ནས་འདས་ པ་གཞག་པ་ན་འདས་པ་ལས་ཀྱང་ད་ལྟ་ལྟོས་སུ་རུང་ངོ་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་དང་པོར་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མེད་པ་འགྲུབ་སྟེ། མེད་པ་ཡོད་པའི་གཞི་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ རྗེས་སུ་དཔག་ནས་མེད་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ།མེད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་མེད་ཅེས་ཡོད་པས་འཇོག་གོ། །མེད་པ་ནི་ལུང་དེ་དག་ལས་བརྗོད་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་སྟེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་རྟོགས་ན་དེས་ཡོད་པ་ལྟ་ག་ལ་ གྲུབ།དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་བཤད་པ་ནི་ཡོད་པས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ནམ་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་དེ་སྔར་མ་བྱུང་བ་ཞེས་གདོད་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་ བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ།མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་མེད་པས་གཞག་ཏུ་མི་ནུས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་མངོན་དུ་ཡང་བྱས་སོ། །དེས་གཞག་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འགྲུབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དབང་གིས་གཞག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གནས་སྐབས་ཀྱང་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དགོས་པའི་དབང་དེ་ཉིད་ལ་འདིར་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་ནི་དུས་ཉིད་སྐབས་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འདིར་དུས་ནི་དངོས་པོའི་དུས་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་ནི་སྨྲ་བ་པོའི་འདོད་པའི་དོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དགག་པ་གོ་བར བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་ཤེས་པའི་ཡུལ་མེད་པ་བཞི་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དགག་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡུལ་ནི་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། །སྔ་ན་མེད་དང་ཞིག་ནས་མེད། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་ཤིན་ཏུ་མེད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། དགག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཞི་པོ་དེ་དག་ཏུ་འདུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན་མེད་པ་བཞི་པོ་དག་དགག་པ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་བསྙད ནས།གོ་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གོ་བྱེད་སྐབས་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཆེ་ལོང་དང་ནི་རྒྱས་པར་རོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆེ་ལོང་ནི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་མ་ཕྱེ་བ་སྟེ། ཕྱོགས་ཙམ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐོང་ བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆེ་ལོང་གི་དབང་ལ་བརྩམས་ནས་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ཕྱེ་བ་ནི། ཞིག་ནས་མེད་དང་ཤིན་ཏུ་མེད། །མེད་པར་དགག་པ་ཞེས་འདོད་དོ། །ལྷག་མ་མ་ཡིན་དགག་པར་ནི། །ཆེ་ལོང་དབང་གིས་འདོད་པ་སྟེ། ། ཡུལ་ན་མེད་དང་ཡོད་པ་ཡི། །དབང་ཙམ་དག་ཏུ་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཞིག་སྟེ་མེད་པ་ཡང་ཡུལ་གང་ན་ཡང་བུམ་པའི་ངོ་བོ་མེད་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡུལ་གང་ན་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་མེད་པར་དགག་པར བསྡུའོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ན་མེད་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ངོ་བོར་ཡོད་དེ། སྔ་ན་མེད་པའི་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡང་རྟ་ནི་རྟའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་ལ། བ་ལང་བ་ལང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དེ། འདི་གཉི་ག་ཡང་ད་ ལྟར་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果这样建立，过去和未来也可以假立。对此，如果说'依现在而建立过去时，从过去也可以依现在'，就像这样，有和无也是首先依有而成立无，无是依有的基础而存在。同样，无则不是这样，如此，有是现前显现的，在现前显现之后推度而成立无，那个无也是说'彼有事物无'而由有安立。无是从那些言教中说的，任何识都不能现前，如果连无本身也未了知，那么怎么能成立有呢？
因此，说有和无互相观待是由有而建立的。从先前未生而生起的，也是在生起的事物现前时，才安立为'先前未生'。同样，时间中的过去和未来也只是假立，是无，而无不能建立。现在的事物是有，也是现前的。由此建立则能成立过去和未来。因此应当了知三时是依现在而建立的。
情况也应当理解为所诠义，依需要之力，此处称为情况，一般而言，时间即是情况。然而此处，时间是事物的时间，情况是说者所欲义的情况。现在为了显示遮遣能诠声和识的境是四种无，故说：'能诠遮遣之境，是四种无，即先无、坏无、互无、毕竟无。'一切遮遣都是成立无，一切差别事物的无都摄于这四种之中。
因此，一切能成立遮遣的声和识的直接所成立是无，则四种无是遮遣所诠的境。如是说明所诠境后，为显示能诠情况，故说：'能诠情况有二种，即略说和广说。'其中略说是未分别广说，是仅见一分之义。广说是能见一切之义。
为显示彼等，依略说而分四种无为：'坏无与毕竟无，许为无遮，余为非遮，依略说而许，唯依境无有，而许为有力。'即如此，瓶子坏灭而无也是在任何境中都无瓶子的体性，是无性，兔角等也在任何境中都无，因此这二者摄于无遮中。
其余是先无和互无，先无也是现在有体性，如先前无的瓶子。互无也是马以马的自性而有，牛以牛的自性而有，这二者都是现在境中有，故称为非遮。

།འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་ཕྱོགས་ཙམ་ཡིན་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་གཉིས་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཕྱོགས་ཙམ་མཐོང་བ་ཞེས་གང་གི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་མེད་པ་གཞི་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐུན་པ་ ཡང་ཡིན་ལ།རྟེན་བརྗོད་ན་ཀུན་ཀྱང་ཡིན་པ་ལས་སྒྲ་བརྗོད་པ་ན་སྔ་མ་གཉིས་ནི་མི་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ན་བརྗོད་ལ་གཞན་ནི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་དུས་ན་ཡུལ་ན་སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བའི་དབང་ཙམ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་ན་ནི་དེ་བཞི་ཆར་ཡང་མེད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་དགག་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལས་བརྒྱུད་ནས་གཞན་སྟོན་པ་ཡང་ཡིན་པས་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་དེར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། མེད་པ་བཞི་ ཉེད་མི་ཤེས་པའམ།།གལ་ཏེ་ཡོད་སོགས་འདོད་པ་ལ། །མེད་པ་ཙམ་ཞིག་སྒྲུབ་པ་ན། །མེད་པར་དགག་པ་བཞིར་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདིར་ནི་མེད་པར་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་མེད་པ་བཞིའི་རང་གི་ངོ་བོ་ མི་ཤེས་པའམ།ཡོད་དམ་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། འདི་ལྟར་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་དེ། །སྔ་ན་མེད་པ་ལ་ནི་ཁ་ཅིག་བུམ་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྔ་ནས་ཡོད་དེ། ནམ་ཐོ་བ་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་ནས་བསལ་བར་བྱས་པར་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་འབྲས་བུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུན་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དེ། འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ནི་བུམ་པ་ལ་ཡོད་དོ། །རྒྱུའི་རང་བཞིན་མི་འདོར་རོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། གཅིག་ལ་ གཅིག་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་རྟ་ལ་ཡང་བ་ལང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་དེ།བ་ལང་གི་སྤྱི་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་གནས་སོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་མེད་པ་དག་ལ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་ནི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲ་བ་དང་རྣོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་ མི་སྣང་བ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྭའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པ་དག་ལ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་གོ་བར་བྱེད་ན་མེད་པར་དགག་པའི་དབྱེ་བར་འདོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལས་ བརྒྱུད་དེ།དོན་ཞིག་སྟོན་ན་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རི་བོང་རྭ་མེད་པས། །དངོས་མེད་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་ན། །མ་ཡིན་དགག་པར་འདོད་པ་སྟེ། །ཚིག་གཅིག་རྣམ་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་རི་བོང་ གི་རྭ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་མེད་པར་དགག་པར་འགྱུར་ལ།དེས་རྭ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་དེ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ནང་ནས་ཚིག་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ པའོ།།དགག་པ་བསྟན་པ་ནི། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ཅེས་དང་། །འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་ཅེས། །རྒྱུ་འབྲས་དངོས་པོ་སྒྲུབ་བྱེད་ན། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཅེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་སྟོན་པ་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་ཚིག་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

然而这些只是部分而已，并非完全没有。前两者是完全没有。如果是完全没有，为什么说只见到部分呢？这是因为虽然都是以无基础为共同点，但当说到所依时都是存在的，而当说到声音时，前两者是在不显现的时候说的，其他则是在显现时说的。在那个时候，在境上见到显现与不显现的差别只是部分而已。
广义来说，这四者都是完全没有，所以是无遮的分类，从这些间接显示其他内容，也是非遮。这些在境上是存在的，其自性是在那里建立的。为了详细说明这一点，说道：'不知四种无，或者对于认为有等，当仅仅证成无时，承许为四种无遮。'等等。
这里是无遮的细分类别，即如前所说的四种无的自性不知，或者对有无产生怀疑，以及如此认为存在的情况。对于先前无，有些人认为瓶子的无常性从先前就存在，只是在遇到锤子等时才显露出来。同样，一切果也只是不起果的作用而已，在因的时候就以果的本性存在。
对于灭后无，也有人说相续以因的本性在一切时中存在，泥团在瓶中存在，不舍弃因的自性。对于互无，也有人说马中有牛的自性，牛的共相遍于一切处，认为一切事物都互相遍摄。对于毕竟无，也有人说兔角只是因为无缘而不显现坚硬锐利的作用，并非没有角的自性，所缘是存在的。
对于这些错误的认知，当仅仅使其理解无时，承许为四种无遮的分类。如果以这四种无为对象而间接显示某义，则成为非遮，因此说：'若以兔角无，证成无实性，承许为非遮，以一语表诠。'等等。
如果仅仅证成兔角无，则成为无遮，如果以此显示和证成无角的法性，则是在非遮中以一个词证成。先前无和灭后无非如是显示。
遮遣的显示是：'说因中无果，及果中无因，若证因果事，亦应如是知。'这是说，如说种子秋季时无芽，以及芽中无种子，如是以非遮的一个词而证成。

།གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་མ་ཡིན་པར་དགག་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་པ་ནི། རྟ་ལ་བ་ལང་མེད་ཅེས་པ། །རྟ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི། །མ་ ཡིན་དགག་པ་ཞེས་འདོད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཚིག་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བཀག་པར་གྱུར་པ་ཡིས། ། གཞན་དུ་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །གང་ཞིག་ངེས་པར་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །དགག་པ་དོན་གྱིས་གོ་བའོ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །འདིར་ཡང་། མེད་པ་བཞི་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྷས་བྱིན་མ་ཤི་ལ་ཁྱིམ་ན་མེད་ན་གཞན་ན་ཡོད་པར་དོན གྱིས་གོ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷས་བྱིན་ཤི་བ་དང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་བཀག་པས་གཞན་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དུ་སྒྲུབ་པ་འགལ་ཏེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་ན་གནས་པར་ངེས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གོ། །རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། མིང་ གཞན་དགག་པས་བསྟན་པའི་དངོས།།འགལ་དང་ངེས་པ་མེད་པ་ནི། །རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་གཞན་བཀག་པས་གཞན་བསྟན་པ་ནི་དངོས་ཏེ། ལྷས་བྱིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ལྷས་བྱིན་གྱི་མིང་བཀག་པས་བསྟན་པའི་དངོས་མཆོད་ སྦྱིན་ཏེ།དེ་ལ་ལྷས་བྱིན་བཀག་པས་མཆོད་སྦྱིན་མ་ཡིན་པ་གཞན་དུ་འགལ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་མཆོད་སྦྱིན་དང་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡང་མེད་ལ། ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་ནི་རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། གང་ཞིག་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུས། ། དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡི། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་པ། །མ་ཡིན་དགག་པ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་དག་ནི་སྔར་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །མེད་པ་དག་ནི་དེ་ལས་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་ལས། གཞན་དེ་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་མེད་པར་དགག་པ་ཡང་མེད་པ་བཞིར་བསྟན་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཚན་ཚན་དུ་བསྡུ་བ་བསྟན་པར་འདོད་ནས། མཚན་ཉིད་དབང་གིས་དབྱེ་ བ་ནི།།མ་ཡིན་དགག་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ། །མེད་པ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། མེད་པར་དགག་པ་ནི་མེད་པར་སྟོན་པས་མེད་པ་ལ་ རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར། མཚན་བཞིའི་དབང་གིས་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཚན་གཞི་སྟེ། དེ་ཡིས་ཕྱེ་བས་མེད་པ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་ གིས་ཕྱེ་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གོ་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བཞག་སྟེ། དེ་ལས་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པ་གང་དང་གང་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་ནི། མ་ཡིན་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །བྱེད་པའི་དབང་གིས་བཞི་ཡིན་ཏེ། །དོན་གྱིས་གོ་བར་ བྱེད་པ་དང་།།ཚིག་གཅིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་དང་ལྡན་པའི་དགག་པ་དང་། །རང་གི་ཚིག་གིས་མི་སྟོན་པའོ།

对于一个事物与另一事物不存在的情况，说明非遮的是：'马上无牛'这句话，是在证成马的存在，这就是所谓的非遮。这应如前所述理解。如是从四种无中以一句话证成非遮已说明，现在为了说明由义理可知，故说：'由于所遮除的，在他处成相违，以及确定能证成，这是由义理可知的遮遣。'此中也是'以四种无为对境'的意思。
其意义是这样的：如同'天授未死而不在家中'，由义理可知在他处存在。因为否定了天授死亡和在家中居住，若在他处也不存在则成相违而不合理，因此确定证成在他处存在，诸如此类。
说明不由自语表示的能证方式是：'由遮遣他名所显事，无相违及无确定，是不由自语表示。'即由遮遣他名而显示他者是事，如'非天授'遮遣天授之名而显示祭授，于此遮遣天授而无相违于非祭授，也无确定执取为祭授，如是本性的表示称为不由自语表示。
对此总结说：'凡是以如是证成，能证实有及无之真实性者，称为非遮。'这些前已考察。'诸无即是彼之外'是说，由此四种证成方式如是证成外，其他是直接证成的意思。
现在为了说明将无遮也分为四种，以及非遮也有多种差别的归类，故说：'由相而分之差别，是非遮遣之分类，诸无唯一相。'由相的分类是为显示法的自性故是非遮的分类，而无遮因为显示无，所以无别异相。
因此说：'由四相力成四种。'凡具无相者即是所相，由此分类而成四无，这是其意义。对于非遮由相分类也有如何令知的相及所知的相而安立，从此说明如何令知的何者何者摄集：'非遮遣之相，由作用力成四：由义理令知，一语能证成，具彼之遮遣，不由自语示。'

།ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་དོན་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལམ་ཐབས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་ཚིག་ གཅིག་གིས་གོ་བར་བྱེད།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པས་གོ་བར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་གཞན་དགག་པའི་སྒོ་ནས་གོ་བར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གོ་བར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་གཞག་པར་བསྡུ་བའོ། །ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བའི་དབང་གིས་བདུན་ ཡིན་ཏེ།།མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་གཏོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདིར་བདུན་ནི་གཟུང་བ་བདེ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བདུན་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་དེའི་རིགས་སུ་བསྡུ་བ་ཀུན་ཀྱང་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་གཉེན་པོར་བསྡུ་བ་ཡིས། ། དྲུག་གམ་འགལ་དང་གཞན་པ་ཡིས། །གཉིས་སུ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོ་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་འདྲ་བ་ལས་བསྡུས་པར་རྒྱས་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ལ་ལ་ནི་གཞན་དུ་གོ་བར་བ་བ་ལ་ན་དགག་པར་བྱ་བ དང་མི་འདྲ་བ་གོ་བར་བྱ།།ལ་ལ་ནི་རྟག་པར་བྱ་བ་དང་དམན་པར་གོ་བར་བྱ་བ། ལ་ལ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་ཆུང་བར་གོ་བར་བྱ་བ། ལ་ལ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་དང་། མི་མཐུན་པར་གོ་བར་བྱ་བ། ལ་ལ་ནི་དགག་པར་བྱ་བའི་གཉེན་པོར་གོ་བར་བྱ་བ་དང་། ལ་ལ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོར་གོ་བར་བྱ་བ་སྟེ།བསྡུ་བ་དང་རྒྱས་པ་ཀུན་ཀྱང་རང་རང་གི་མིང་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་གོ་བར་བྱ་བ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ད་ནི་དགག་པ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་སྒྲ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགག་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །གཞི་ཡི་ཡུལ་ དང་བྱ་བའི་ཡུལ།།དགོས་པའི་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཡུལ་ནི་དགག་པའི་སྒྲའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཞན་ནི་མ་བསྙད་དོ། །དེ་ལས་གཞིའི་ཡུལ་ནི་དགག་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ཏེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱ་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ ཡུལ་ཡིན་ཏེ།སྒྲས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དགོས་པའི་ཡུལ་ནི་དགག་པའི་སྒྲའི་དགོས་ཆེད་ཡིན་ཏེ། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དགག་པའི་གཞི་དང་དགག་བྱ་དང་། །དགག་པའི་དགོས་ཆེད་གསུམ་གྱིས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། སྒྲ་སྟོན་པ་ནི། །སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་སྟེ། དགོས་པའི་དབང་གིས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེད་པར་དགག་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་པར ནི་དགོས་པའི་དབང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ངེས་ཚིག་ནི། གང་ཕྱིར་གང་ཡང་ལྡོག་བྱེད་པས། །དགག་པ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྒྲ་གང་ཡང་དགག་པའི་སྒྲ་འདིས་ལྡོག་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཡང་གང་དང་སྒྲོགས་པ་ལྡོག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་མིང་དང་སྒྲོགས་ན་ནི་མིང་ཉིད་ལྡོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་ཚིག་དང་། ངག་དག་གམ་ཇི་སྲིད་དུ་ཡང་རུང་སྟེ་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་རང་གི་རིགས་དང་གཞན་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས ཅད་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་མི་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ལྡོག་གོ། །ཚིག་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཁྱད་པར་ལྡོག་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལྡོག་གོ། །ངག་དང་། ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།

所说的这些，是理解意义的方式或方法，即：有些是通过意义来理解，有些是通过单一词语来理解，有些是通过两者兼具来理解，有些是通过遮遣他法来理解。因此，这些都是从理解的角度来归纳的。
为了说明如何从所诠义的角度来阐述，所以说：'从作用角度来说有七种，除了无性以外。'这里说七种是为了便于把握，如前所述。不仅仅是七种，为了说明所有同类都包含在内，所以说：'以相违对治摄，六或相违及其他，应知说为二。'应当了知这是从所诠义的角度来说明相似的归纳与广说。
这是如此的：有些是通过理解他法而理解所遮遣的不相似；有些是通过理解常有而理解低劣；有些是通过理解所显而理解微小；有些是通过理解所遮而理解不相顺；有些是通过理解所遮对治而理解；有些是通过理解远离所遮的本性而理解。无论是归纳还是广说，都是通过各自的名称如此理解，因此应当归纳为所诠义。
现在为了说明这些遮遣的对境、语词和定义，所以说：'遮遣对境亦三种，基之对境及作用对境，所为对境所许是。'这里对境是遮遣词的对境，其他对境未说明。其中基的对境是所遮遣的基础，如前已说。所谓作用对境即是所遮遣本身为对境，因为是语词所遮遣的。所为对境是遮遣词的目的，因为是所要成立的。
因此说：'遮遣之基及所遮，遮遣所为三者是。'说明语词则说：'语词无有差别性，依据所为当了知。'即是说，表示无遮的语词和表示非遮的语词没有差别，'无'和'非'等都是共同的差别，是依据所为而说明的。
定义则说：'由于能作遮遣故，故说名为遮遣也。'若问为何称为遮遣？因为任何语词通过这遮遣词能够遮遣，所以称为遮遣。
又，与什么相应而遮遣呢？如此，若与名相应则遮遣名本身，同样与句和语相应，乃至任何相应都能遮遣。此外，无论是自类还是他类，都能遮遣一切。而且，在遮遣时，本性得遮遣。在遮遣句时，差别得遮遣，有些情况下所差别者得遮遣。对于语和一切情况也是如此。

།གཞན་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་སྔར་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ནོ།།རང་གི་རིགས་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་མ་བཀག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཡང་རང་དང་སྒྲོགས་པའི་མིང་གྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཙམ་བྱེད་དེ། ཚིག་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དགག་པའི་ལྟོས། པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།ད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དགག་པའི་ཡུལ་དང་དགོས་པ་དང་། །སྒྲ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་དང་། །དགག་བྱ་ལྟོས་པ་ངེས་ཚིག་གིས། །རབ་ཏུ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་སོ། ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པའི་བྱེ་བྲག་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོར་ནི་ཡུལ་དང་ལྟོས་པ་དང་། །སྒྲ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །འདི་དག་ཏུ་འདུས་ཏེ། འདི་དག་ཤེས་པས་གོང་མ་དག་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དགག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དུས་ཉིད་དུ་དངོས་སུ་མི་བརྗོད་དུ་རུང་བ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་སུ་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ནི། དགག་པར་བྱ་དང་བྱེད་པ་དང་། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་།གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་ཡང་ན་ནི། །སྤྱི་ལ་ལྟོས་ན་ མེད་ཀྱང་རུང་།།གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉུང་ན་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་དང་འགེགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་ཡུལ་དང་དུས་སྤྱི་ལ་ལྟོས་པས་སྨོས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་དགག་པར་བྱ་བའི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་། འགེགས་ པར་བྱེད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལ་ལ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། གསུམ་བརྗོད་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་མི་དགོས་ལ་ དུས་ཁྱད་པར་དང་གསུམ་བརྗོད་དགོས་པ་ཡོད་དེ།བསྐལ་པའི་མེ་འབར་བའི་ཚེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལ་ནི་དེ་དག་བཞི་ཆར་ཡང་བརྗོད་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ན་སྔོན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲ་དངོས་སུ་མི་བརྗོད་དུ་ མི་རུང་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་དགག་པའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་དགག་པ་མེད་པའམ། མ་ཡིན་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་གཞིའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ། འདི་སྐད་དུ་དགག་པའི་དུས་ན་ད་ལྟ་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་ངོ་བོའི་ཚིག་ མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚིག་དགག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གཞིའི་ཡུལ་གང་ལ་གཟུང་བར་བྱ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དགག་བྱ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི། །ལས་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་དག་།དགག་བྱ་ བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན།།བྱ་བ་གང་གི་ཡིན་པ་དེའི། །གང་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་འདིར་བྱ་བ་དགག་པའི་གཞིའི་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་སྟོན་པ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལས་དགག་པ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་མི་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ལས་ ནི་ཤིང་དང་།སྐྱེ་བུ་དང་། ལག་ཆའི་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་ནི་ཤིང་དང་སྐྱེས་བུ་དང་ལག་ཆ་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཤིང་ལ་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ནི་བྱ་བའི་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་ལ་ཡོད་པ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ ལས་ཞེས་བྱའོ།།ལག་ཆ་ལ་ཡོད་པ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ལ་ཡོད་པའི་ལས་ཞེས་བྱའོ།

在遮遣他者的时候，如前所说。在遮遣自类的时候，如未遮遣时那样。遮遣的方式也只是不与自己相应的名称相合，无论遇到什么样的词都应当如此了知。
以上是从《略说遮遣论》中讲述遮遣所依的第三章。
现在为了详细阐述，故说：'遮遣的对境、目的、语词、时间、情况、所遮、所依、词义，是为详细阐述。'意思是以这些来善分遮遣的差别。
为了略说，故说：'略说即对境、所依、语词及词义。'这些都包含在内，了知这些也就能了知前面的内容。
若问在遮遣成立时不能直接说的有几种？为了说明这点，故说：'直接说的必要是：所遮与能遮，对境与时间的差别，一或二或者，虽依总体可无，二或三或四。'
最少时，具足所遮与能遮二者，依总的对境和时间而说，如说'兔角无'时，由所遮的兔角和能遮的'无'二者而成立。
有些需说对境差别等三者，如说'无间地狱众生无安乐之机'。有些不需对境差别而需说时间差别等三者，如说'劫火燃烧时无有造作处'。有些四者都需说明，如说'此方过去无瓶'。
语词不能不直接说的情况就是如此产生的。
现在在说明遮遣对境的场合中，为了说明遮遣'无'或'非'所在之处即是基础对境，对于在遮遣时若是现在时，如果疑惑说若遮遣'非'等体性词和作用词时所遮即是事物，则其基础对境从何处取？为了断除这种疑惑，故说：'所遮非事物，业等诸遮遣，若是所遮事，彼事所依物，即是此遮遣之基础对境。'
其中表示作用的是词缀。首先以业的遮遣为例，如说'不砍树'，业是树、人和工具的和合造作，这造作存在于树、人和工具上，而不在其他。其中存在于树上的造作称为存在于作用基础上的业，存在于人上的称为存在于作者上的业，存在于工具上的称为存在于作具上的业。

།ལས་དེ་དག་དགག་པ་ན་ཡང་གཞིའི་ཡུལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ཀུན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱེད་པ་དགག་པ་ནི་སྟ་རེས་མི་གཅོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུའོ།།གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞི་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆེད་དགག་པ་ནི། བདེ་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་མི་བྱེད་པ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་སྨད་པའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་ཁུངས་དགག་པ་ནི། རྒྱུ་ལས་ཀུན་དུ་མ་བྱུང་བའི། །འབྲས་ བུ་འདོད་པ་ལྟ་བར་དམན།།ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་དགག་པ་ནི། འདི་ལྟར་འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །ཡང་དག་ལྟ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྟེན་གནས་དགག་པ་ནི། གང་ཞིག་བདག་དང་བཅས་འདོད་པ། །ཡང་དག་ལྟ་ལ་དེ་མི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བོད་པ་དགག་པ་ནི་ མེད་དེ།གང་བརྗོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་བོད་པས་གཞི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགག་པ་ལ་བོད་པ་ནི་ཡོད་དེ། གང་བརྗོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་བོད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་གཟུང་བ་དགག་པ་ནི་ལྷས་བྱིན་ཁོ་ནའི་བུ་དཀར་ཤམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷས་བྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་ཁོ་ན་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྷས་བྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་བཟང་པོ་ཁོ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་དགག་པ་དང་། ངེས་པར་འཛིན་པ་དགག་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཀག་ན་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ཁོ་ནའི་བུ་དཀར་ཤམ་མ་ཡིན་ཞེས་གཞན་ལ་བུ་དཀར་ ཤམ་མེད་པར་སྟོན་པ་དགག་པ་དེ་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་ལ་བུ་དཀར་ཤམ་མེད་པར་སྟོན་ལ།གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་དོ་བར་སྟོན་ཏོ། །ངེས་པར་འཛིན་པ་བཀག་ན་ལྷ་སྦྱིན་དང་གཞན་ཀུན་ལ་དཀར་ཤམ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་གཅིག་པུ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་དགག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་གཞན་ལ་མི་ལྡན་པར་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དགག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཞེས་གཞན་མི་ལྡན་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདི་དགག་པ་ན་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཀག་ན་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་མ་ཡིན་པ་ གཞན་སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ངེས་པར་འཛིན་པ་དགག་ན་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་དང་སྔོ་བསངས་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་ཡིན་ཏེ། དཀར་ཤམ་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་ དཀར་ཤམ་བཟང་པོ་ཁོ་ན་མེད་ཅེས་ལྡན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དགག་པ་ན་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཀག་ན་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་གྱི་བུ་ནི་ཀུན་ཡོད་དོ་བ་འདིར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་བཀག་ན་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་བུ་དཀར་ཤམ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་ གྱི་བུ་དང་ཡོད་པ་ཐུན་མོང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ངེས་པར་འཛིན་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགག་པ་ཀུན་ཀྱང་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཏུ་འགེགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་དགག་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཚིག་ཕྲད་དགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་ བྱས་ཏེ་དགག་པ་ཡིན་པས་བྱ་བ་དགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་བཅས་ཏེ་བཀག་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་བརྟག་གོ།

对于否定这些业，其所依的对境也就是那些。同样地，对于下面所有的也都应当如此运用。否定作用是指'不用斧头砍'乃至'不是砍'。其他的也是如此。所依如前。否定目的是指：'为了安乐不行供祭，在世间是受诽谤因。'否定来源是指：'从因中完全未生起，所欲果实如是劣。'否定关系是指：'如是众生之痛苦，是正见之果报。'否定所依是指：'若人执著有我者，于正见中彼不住。'否定呼格是没有的，因为对所说的一切，呼格都没有作为所依。在否定中的呼格是有的，因为对所说的一切都可以运用呼格。否定限定是指'不是唯独天授的白衣子'，'不是唯独天授的白衣子'，'天授没有唯独善白衣子'等。
在这些中也有限定后否定和否定限定两种。其中若是限定后否定，则'不是唯独天授的白衣子'是表示其他人没有白衣子的否定，也表示天授没有白衣子，而表示其他一切都有。若是否定限定，则表示天授和其他一切都共同有白衣子，既不是唯独天授有，也不是其他人没有的否定，这是对其他不具有的限定否定。
另外，'不是唯独天授的白衣子'这种否定其他不具有的限定，若是限定后否定，则成为天授的子不是白衣而是其他蓝色等。若是否定限定，则天授的子是白衣和蓝色等共同，不是唯独白衣。另外，'天授没有唯独善白衣子'这种否定仅仅具有的限定，若是限定后否定，则天授没有白衣子，而其他人都有。若是限定后否定，则天授的白衣子不是唯一的，而是与其他人的子共同存在。
另外，属于限定的诸否定也都是以这种方式否定。其中限定后否定不是否定助词，因为是以助词限定后的否定，所以不成为否定作用。同样地，对于业等若带有限定否定时，也应当如此观察。

།དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགག་པས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བ་བརྗོད་པའི་དགག་པའི་ཡུལ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དང་པོར་ཡུལ་ལས་བརྩམས་ནས།མེད་དང་དེ་ཡི་ཐ་སྙད་ཀྱི། །ཡུལ་ནི་བྱེ་བྲག་སོ་སོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ ཀྱི་ཡུལ་ཞེས་སྤྱིར་བརྗོད་ཀྱང་མེད་པ་དང་དེའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཐ་དད་ལ།དེ་དག་གི་ཡུལ་ཡང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེད་པ་ནི་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ་དེའི་ཐ་སྙད་ནི་གསུམ་སྟེ། མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་། མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། མེད་པས་ཐོགས་པ་མེད་ པར་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་དང་།བརྗོད་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། དེ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པའི་བདག་ཉིད་དང་། ལུས་ངག་གི་འཇུག་པ་དང་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ དོན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གང་ཞེ་ན། འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེད་པའི་ཡུལ་ནི་གཅིག་ ཡིན་ཏེ།།གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཅིག་སྟེ་མེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་མེད་པ་གང་ལ་ཡོད་པའི་ས་གཞི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པ་ནི། ཐ་སྙད་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དག་། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཐ་སྙད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལས་རེ་ཞིག་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་སྟོན་པ་ནི། རྗོད་པའི་ཡུལ་ནི་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །གཞི་སོགས་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞི་དང་། བྱ་བ་དང་། དགོས་པ་རྣམས གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་གཞི་ནི་སྒྲའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་ཡུལ་ལོ། བྱ་བ་ནི་སྒྲས་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བྱ་བའི་ཡུལ་ལོ། །དགོས་པ་ནི་སྒྲ་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཡིན་པས་དགོས་པའི་ཡུལ་ལོ། །ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་དྲུག་ཡིན་ཏེ།།མེད་པར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། །དེ་ཡི་གཞི་དང་དགག་བྱ་དང་། །དགོས་ཆེད་སྒྲ་དང་འཇུག་པ་ནི། །ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ ཡིན་ལ།འདི་དག་ཤེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ན་ཐ་སྙད་གཞན་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་ཡུལ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་འཇུག་དང་ལྡོག་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་དགོས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ བྱེད་པ་དང་།ལྡོག་པའི་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། བུམ་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་། བླང་བར་འདོད་པའི་ཚེ་ནི་ལྡོག་པའི་འཇུག་པ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་ནི་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པ་ཡང་གང་གི་ཞེ་ན། སྒྲ་དང་ཤེས་པ་ལུས་རྣམས་ཀྱི། །བྱེད་པ་འཇུག་ པ་ཞེས་འདོད་དོ།

如是，所有这些变化都是在加上遮遣时，而在遮遣连接时则不是。现在为了说明遮遣的对境和自性等诸种类，将逐一解说，首先从对境开始。'无与彼之名言，对境各有差别'等。其中，虽然总说无的名言对境，但无和它的名言是不同的，它们的对境也是不同的。如何呢？无即是某处某物不存在，它的名言有三种：了知为无的分别，说为无的言说，以及无碍趣入的本性，即知、说、行三种名言。这也就是分别本身，以及显现于其中的声等相的观察本性，以及身语的趣入和一切言说，因为一切都不是义的自性，也不是存在于彼中，而是强加分别和观察，所以称为无的名言。一切处都应如是了知。
它们的对境差别是什么呢？为了说明这点，说道：'无的对境唯一，即是有之处。'无本身的对境是一个，即是无所依存的事物，如瓶子不存在之处的地面。为说明其名言的对境：'名言对境诸差别'等。由三种名言的差别。其中首先说明言说名言的对境：'言说对境有三种，即是基等所说。'即基、作用和目的，如上所说。其中基是声音的所依，故为基的对境。作用是声音所遮遣的，故为作用的对境。目的是言说的目的，故为目的的对境。
为说明了知名言的对境：'了知对境有六种，无之自性及，彼之基与所遮及，目的声与趣入者，许为了知之对境。'即无本身等六者都是了知所缘取的对境，因为若这些不是了知的对境，其他名言也不会生起。现在为说明趣入名言的对境：'趣入对境有二种，即是趣入与遮止。'其中，趣入义利的作用和遮止的作用是趣入，如在无瓶之处无碍而行，当欲取时则作遮止的趣入，因此趣入和遮止是作用的对境。作用是谁的呢？'声与了知及身体，作用许为是趣入。'

།ཞེས་སྨོས་ཏེ་འདིར་སྒྲའི་བྱེད་པ་ནི་སྒྲའི་ལས་ཡིན་ལ། ལས་སུ་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ལ། མེད་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་ཡང་འདི་ལྟར་མེད་དོ་སྙམ་ དུ་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ལ།རྣམ་རྟོག་གི་བྱེད་པ་ནི་བྱེད་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་གི་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་ནི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །གནས་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱེད་པ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲའི་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། ལུས་ ཀྱི་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་རྗོད་པ་དང་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ལུས་ལའང་འཇུག་།དེ་ཡང་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་གང་གཡོས་ན་དེའི་མཐུས་ལུས་གཞན་དུ་གཡོ་བའི་ནུས་པ་འབྱུང་སྟེ། ལུས་གང་གཡོ་བ་དེ་ནི་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུའོ། །བཅས་པ་དེས་དོན་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་བྱེད་པ་འདིའི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡང་ལུས་ཉིད་ཡིན་ལ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡང་ལུས་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྟ་རེ་ཇི་ལྟར་རྣོ་ཡང་རང་གཅོད་པར་མི་རིགས་ལ་གལ་ཏེ་གཅོད་ན་ཡང་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་ལ་རང་བྱེད་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་འདི་ནི་འགལ་བ་མེད་ དེ།ཇི་ལྟར་སྲ་བ་ཉིད་ནི་མཚོན་པར་བྱེད་པ་རང་ཉིད་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་རང་ཉིད་དེ། འདི་ལ་དོན་གཞན་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་སྦྱིན་གྲོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གཉི་ག་ལྷ་སྦྱིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་དག་སེམས་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ཡང་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ གསུངས་པ་དང་།སྣང་བ་དག་རང་གིས་རང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རང་ལ་རང་བྱེད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྟ་རེ་དང་ཤིང་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་སྦྱོར་བ་གཅོད་པའི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །གཡོ་བའི་བྱ་བ་ལ་ནི་སྟ་རེ་ ཡང་གཡོ་བའི་ལས་སྟ་རེ་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གཉི་ག་ཡང་སྟ་རེ་དེ་ཉིད་ལས་གུད་ན་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་འཇུག་པ་འདི་ཡང་འཇུག་པར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གཉི་ག་ལུས་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེས་བུའི་འདོད་པ་ ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་བྱ་བར་བཞག་ལ།ཡན་ལག་གི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་འདོད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བར་གཞག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚུལ་འགའི་སྒོ་ནས་ནི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚུལ་འགའི་སྒོ་ནས་ནི་བྱ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

所说的此处声音的作用是声音的业，而所作业是无性，所谓'无'这个声音的自性是言说的名言，而显示无性的作用业是语言运行的名言。
同样，认为'这是无'的分别是知的名言，分别的作用是作用业，称为分别运行的名言。
身体的运行则无差别。在某些情况下，分别的作用是思维，声音的作用是语句的组合，身体的作用是运行，因此，具有作用的声音和知是言说和了知的名言，身体的运行是运行的名言，这样成立。
因此说'某些情况下也运行于身，那也是具有知的'。
其中'具有知'是指当心动摇时，由其力量产生身体移动到他处的能力，身体的任何移动都如同具有知一样。
由于具有无碍趣入和返回所欲成办义利的特征是此作用的所作，故是境。
若有人说：'行走的作者是身体本身，所行走的也是身体本身，如此则如同斧子无论多锋利也不应自割，若割则成所作而非能作，因为自作用于自身相违。'对此无相违。
如同坚性是能显示者是自身，所作也是自身，此中无其他能作。同样，天授往村庄是所作和能作二者都是天授本身，如说'诸比丘，心是护持心的所作和能作'，以及光明自身能显现自身，如是自身作用于自身并非一切处都不应理。
如斧子与木材这样事物各异的所作和能作相合成为砍割的所作和能作，则决不能成为一体。至于移动的所作，斧子也有移动的业在斧子自身中故。
所作和能作二者都不离开那斧子本身。同样，这身体的运行虽然运行的所作和能作二者都是身体本身，然而无碍行走和返回的特征是补特伽罗的意欲，从这方面安立为所作，
而肢体的移动本身是成办意欲，从这方面安立为差别。同样，一切自身的作用从某方面是能作，从某方面安立为所作，应当了知。

།དེ་ ལྟར་དགག་པའི་ཡུལ་བཤད་ནས།ད་ནི་དགག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་ནི། རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིས། །དགག་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དགག་པ་རང་གི་ངོ་བོའི་ དབྱེ་བ་ནི་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་མེད་པའི་ཚུལ་དང་།ཚུལ་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིས་ཕྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚུལ་འདི་དག་གིས་གཞག་པ་སྟེ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ནི། །མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞག་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཚུལ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ཚུལ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པའི་ལུགས་ཐ་དད་དེ། མེད་པ་ལ་ལ་ནི་སྔ་ན་མེད། དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལ་ནི་ཞིག་ནས། ལ་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་།ལ་ལ་ནི་གཏན་དུ་སྟེ་ལུགས་ཀྱི་ཚུལ་ཐ་དད་དོ། །དེ་དག ནི་རང་གི་ངོ་བོས་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བྱ་བའམ་བྱེད་པ་གང་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་ཀྱི།མེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པའི་དབྱེ་བ་དང་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི། །དོན་གྱིས་གོ་བ་ལ་སོགས་པའི། །དགག་པ་རྣམ་ པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ།།སྒྲ་དང་སྐབས་ཀྱིས་གཞག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་སྒྲས་བྱེད་པའི་ལུགས་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ལ་ལ་ནི་དགག་པའི་དོན་སྟོབས་ཀྱིས། ལ་ལ་ནི་དགག་པའི་ཚིག་གིས། ལ་ལ་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པས། ལ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་ ཚིག་གིས།ལ་ལ་ནི་སྒྲ་དངོས་སུ་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྒྲ་དང་། སྐབས་ཀྱིས་གཞག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་བར་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ནི། །མེད་དང་མ་ཡིན་དབྱེ་བ་ཡི། །དགག་པ་བརྒྱད་སོགས་དབྱེ་བ་སྟེ། ། གོ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོས་གཞག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། སོགས་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུ་བ་ནི་དེ་ལས་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་དག་སྟེ། ཁ་ཅིག་མེད་པར་གོ་བར་བྱ་བ། ཁ་གཅིག་གཞན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྲལ་བར་གོ་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར རོ།།འོ་ན་ནི་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་མེད་པ་རང་གི་ངོ་བོར་བཤད་ལ། ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་བ་ཡང་གོ་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོས་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གོ་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་དེ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི། །མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །ཡུལ་དང་ དུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡི།།བྱེ་བྲག་གིས་ནི་གཞི་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ངོ་བོ་འདི་ནི་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེའི་དབྱེ་བ་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་མཚན་གཞི་བརྟེན་པས་གཞི་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གོ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི། །མེད་དམ་གལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང་རུང་། །སྐྱེས་བུའི་འདོད་པའི་དབང་བྱས་པའི། །དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་ སྟོབས་ཡིན་ནོ།

如是说明所破对境后，为了显示能破自体，关于自体的分类：'如何是无自性，以及如何令了知，以及如何被了知，宣说能破之分类。'所说的能破自体的分类，即是无自性如何无的方式，以及如何令了知的方式，以及如何被了知的方式而分，应当了知。那么如何呢？如是由这些方式而安立，即是什么呢？
'如何是无自性，无有四种相，由自性而立。'所说的，其中方式是这样的：虽然是一种无，但无的类别不同，有的无是先前无，同样有的是已毁坏，有的是事物互相，有的是永远，类别方式不同。这些称为由自性安立，即不依赖任何作用或能作，无的自性本来如此，因此称之为如是。
关于如何令了知的分类和方式：'如何令了知者，义理了知等等，能破有五种，由声与处立。'即是，以显示义理的语境中声音所作的方式是这些：有的由能破义力，有的由能破语词，有的由二者具足，有的由他人语词，有的由声音直接而成立，因此这些是由声音和语境安立，即是如何令了知。
由令了知的力故如是说：'如何被了知者，无与非分别，能破八等分，由所知事立。'所说的'等'字所摄，即是广略诸种差别，有的了知为无，有的了知为异，乃至了知为离，如前所说，这一切皆是如何被了知故。
若然，四种无也说为无的自性，如何被了知也由所知自性安立。如是则所知自性也是自性，将无差别。为显示此故：'二种体差别，无事即是无，依于境时之，差别称为基。'所说的，此体唯是无的自性，其差别也由境和时的所依基而为基。
其他是这样的：'所知之事者，或无或虽有，由士夫欲力，即是事之力。'

།ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་མེད་ཀྱང་རུང་ཡོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྨྲ་བ་པོའི་གོ་བར་འདོད་པས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཇི་ལྟ་བའི་སྟོབས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་སྔ་མ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་བྱེ་བྲག་ཀྱང་དངོས་པོའི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ་སྐྱེས་ བུའི་འདོད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དགག་པའི་ཡུལ་དུ་ཡང་ཅི་ལ་འགྱུར། དེའི་བྱེ་བྲག་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ལ་གོ་བར་བྱ་བ་ཚོལ་བར་ཡང་ཅི་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་གཉིས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ད་ནི་དགག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་དགག་བྱ་བཟློག་པ་སྟེ། །བྱེད་དང་བྱེད་པོའི་འདོད་པའོ། །ཕྱོགས་འགའ་དགག་པའམ་གཞན་སོགས་པས། །འདོད་པ་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཡང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགག་པར་བྱ་བ་བཟློག་པས་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་དགག པ་ནི་ཐམས་ཅད་དགག་པས་དོན་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་མེད་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་གཞན་དགག་པ་ལྟ་བུས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་དོན་བརྒྱུད་པས་སྟོན་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་དགག་པའི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགག་པའི་སྒྲ་སྟོན་པ་ནི། སྒྲ་ནི་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། བྱེད་པ་ནི་འགེགས་པར་ བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།དུས་སྟོན་པ་ནི། དུས་ནི་རྒྱུན་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་ནི་སྐད་ཅིག་མང་དུ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་རྒྱུན་གྱི་དབང་ཙམ་ལ་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་གཞན་འདོད་པ་ལྟར་རྫས་སུ་མེད་དོ། །གནས་སྐབས་ནི་དགོས་པ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་དུས་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། དགོས་པའི་དུས་ ལ་སྐབས་ཤེས་བྱ།།ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དགག་པར་བྱ་བ་ནི། བཟློག་པར་བྱ་བ་དགག་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སྒྲ་གང་གིས་གང་བཟློག་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དགག་པའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་དབང་གིས་གཞག་པ་ནི། །དགག་པའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་དབང་གིས་ དགག་པ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དེའི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་བཞིན་ནོ།།དགག་པའི་ངེས་ཚིག་ནི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་ལ་དགག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་ལ། དེའི་དབྱེ་བ་མ་ བསྟན་པས་དེ་བསྟན་པར་འདོད་ནས་དང་པོ་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་བརྩམས་ནས་འདི་ལྟར།སྔ་ན་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྒྱུན་འདྲ་བ་དང་རང་བཞིན་དང་། །སྐབས་དང་རྟེན་ལ་མེད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་འདྲ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། རྟེན་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་སྟེ་འདི་ རྣམས་སྔ་ན་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་བཞིའོ།།ཞིག་ནས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་སྐད་དུ། རྒྱུན་ཞིག་པ་དང་རང་བཞིན་དང་། །སྐབས་དང་རྟེན་ལས་བྲལ་པ་ཡིས། །ཞིག་ནས་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུན་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཞིག་ ནས་མེད་པ་དང་།རྟེན་ལས་བྲལ་ཏེ་མེད་པ་སྟེ། ཞིག་ནས་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

这就是说，这个无论是存在还是不存在，都是说话者想要表达的对象事物所具有的如实力量，如此，前者是不存在性，其差别也依赖于事物的处所和时间，而这个是一切事物，也依赖于补特伽罗的意愿，因此不是无差别。如果不是这样，四种无（不存在）怎么会成为所遮遣的对象呢？又怎么会在以其差别为对象时寻求所诠义呢？这两者确实有差别。
现在为了显示遮遣的必要，'必要是遮遣所遮，即能作和作者的意愿。某些方面的遮遣或其他等，即使是间接的意愿也是。'这样说，遮遣所遮通过能作者的意愿如何成立的意义就是能作和作者的意愿。部分遮遣是指不是通过遮遣一切而成为无意义的无的声音，通过那个和其他遮遣等来间接显示所欲成立的意义也可以，这些就是遮遣的必要。
显示遮遣声说：'声是能作的本性'，能作是遮遣的本性。显示时间说：'时间即相续'，时间是指多个刹那聚合的本性，仅就相续的力而言，自性并非如他人所许是实体。情况是指根据必要而成立的时间，因此说'于必要时称为情况'。所遮是'所遮遣即所遮'，即某声音所遮遣的即是所遮。
遮遣所依是什么呢？'依何而安立，称为遮遣所依。'这是说依处所等何者的力而成立遮遣，那就称为它的所依，如依王之人。遮遣的语义即是遮遣性，如上已说。
现在为了显示极为明显的表述，在显示遮遣自性的场合中说明了四种无，其中未说明分类，为了说明这个，首先从先前无开始这样说：'先前无的差别是，相续相似和自性，以及情况和所依无。'即相续相似先前无、自性先前无、情况先前无和所依先前无，这些是先前无的四种差别。
灭已无的差别这样说：'相续已坏及自性，情况和离所依故，灭已无有四种也。'即相续灭已无、自性灭已无、情况灭已无和离所依无，这是灭已无的四种。

།གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་དབྱེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པར་འདུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ མཚན་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ནི་མཚན་གཞི་དང་ཁྱད་པར་ཅན་མེད་པར་མི་གནས་ལ།མཚན་གཞི་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཞི་ཐ་དད་པ་ན་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དེ་དག་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པའི་གསེར་གྱི་གདུབ་རྒྱན་ལྟ་ བུའོ།།མཚན་ཉིད་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གྲང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ནི་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལྟ་བུའོ། །གང་རང་ལས་ལོག་པ་དེ་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། གཞན་པ་དང་བདག་ཏུ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་སྟོང་སྟེ་རང་ཉིད་ལས་གཞན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་། དེ་ལ་གཞན་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཁྱད་པར་མཚན་ཉིད་དག་།རང་ལས་ལོག་པ་གཞན་དུ་འདོད། །ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པའི་གསེར་གྱི་གདུབ་རྒྱན་ལ་ནི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། སྲ་བ་དང་། མཉན་པ་དང་། སར་བ་དང་། དབྱིབས དང་།བོང་ཚོད་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅིང་མཚུངས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཐ་དད་དོ། །ཚོགས་པ་གཅིག་པ་དག་ནི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་ན་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྡུ་པའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་ གཅིག་མེད་པ།།མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། །རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྡུ་བྱ་སྟེ། །ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་གདུབ་རྒྱན་དག་།རིགས་དང་བཟོ་དང་བོང་ཚོད་དང་། །ཁ་དོག་དབྱིབས་རྣམས་མཚུངས་མོད་ཀྱི། །གཅིག་གི་རང་བཞིན་གཅིག་མ་ཡིན། །ཡིན་ན་ཅིག་ཅར་གཟུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིན་ ན་ཅིག་ཅར་གཟུང་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་གཅིག་པར་གྱུར་ཅིང་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ན་གཟུང་བས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སྨན་ཟོས་ན་དུག་ཀྱང་ཟོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཤིན་ཏུ་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འདི་ལ་ཡང་ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་ཞེས་བཞག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ན། ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་ ཤིན་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་སོ།།ད་ནི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་བཤད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ། །རྒྱུན་དམིགས་པ་ཡི་རང་བཞིན་ནི། །རྒྱུན་འདྲ་སྔ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དེ། སྐྱེ་བའི་ཚེ་དམིགས་པ་ དེའི་རྒྱུན་ནི་མ་དམིགས་ཏེ་རྒྱུན་འདྲ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཡང་འཆགས་པའི་ཚེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་གནས་པའི་རྒྱུན་འདྲ་བ་མེད་དོ།

相互不存在分为相互不存在的性相、相互不存在的差别、相互不存在的自性三种差别，但都归属于相互不存在的自性。因为性相和差别离开所表和差别者不能存在，而所表和差别者就是自性。因此，即使在不同事物上性相相同，也只能说它们相似。
其中相互不存在的自性，如极其相似的金手镯装饰。相互不存在的性相，如坚性、湿性、热性、冷性等。相互不存在的差别，如长短等。
凡是与自身相异的即是他者，他者与自身相互为空，异于自身的也有自性、性相、差别三种。如说:'他者有三种，自性差别性相等，异于自身称他者。'
对于极其相似的金手镯，虽然在类的性相、坚性、柔性、光泽、形状、大小等方面毫无差别且相同，但自性不同。
在同一聚合中也有差别不同和性相不同的分类，而在不同聚合中也有性相相同的情况。
虽有多种分类，但因归属于自性，故说:'相互不存在，性相虽分类，应归属自性，如诸金手镯，种类工艺量，颜色形状等，虽然皆相同，一之自性非他性，若是则应同时取。'
'若是则应同时取'是此处的理由。如果是一体而非相互为空，则取一即取一切。如此，一切差别事物都成为一体，服药也就等于服毒。因此应知即使极其相似的事物也是相互为空。
如何由自性差别门中，自性空的性相并非差别。如贪欲自性空和无贪自性空，此中毫无差别。因此，不是依空性而安立相互为空，而是依事物本身而安立。
现在说明极无的差别:'极无差别有二种，因及自性应当知。'即自性极无和因极无二种。
为解释这些差别而说:'有情生等等，相续所缘性，无前同相续。'有情生是从无而生的有为法，生时所缘的相续是不可得的，即无相似相续。
在世间中也是，形成时从无而生，即住时无相似相续。

།དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་མ་དམིགས་པ་ལས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་དང་། སྔ་ན་མེད་པ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྒྱུན་འདྲ་བ་ སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པ་ནི། །ས་བོན་ས་དང་འོ་མ་ལ། །མྱུ་གུ་བུམ་པ་མར་རྣམས་ནི། །རང་བཞིན་སྔ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་གྱི་དུས་ན་མྱུ་གུའི་རང་བཞིན་དང་། དེ་བཞིན་དུས་དང་འོ་མའི་དུས་ན་བུམ་པ་དང་མར་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་རང་བཞིན་ སྔ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་སྔ་ན་མེད་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་གསེར་ལས་རྒྱན་སོགས་ནི། །གནས་སྐབས་སྔ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསེར་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ལས་གནས་སྐབས་བཟོ་ཐ་དད་པར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྟེན་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ནི། །ས་ཕྱོགས་འདི་ ན་བ་ལང་དག་།སྔོན་ཆད་མེད་པ་རྟེན་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གང་ན་སྔར་བ་ལང་གི་སྟོང་པ་ལས་ཕྱིས་བ་ལང་དམིགས་ན་དེ་སྔ་ན་མེད་པའི་བ་ལང་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་རྟེན་ལ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ན་མེད་ཅེས་ཐུན་མོང་དུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་གནས་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། དེ་ལ་སྨྲ་བར བྱེད་པས་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ཀུན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་འདོད་ནས། ལྗོན་པའམ་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ། །ཚིག་གམ་ཤི་བར་གྱུར་པ་དག་།རྒྱུན་ཞིག་གྱུར་ཏེ་མེད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་ཚིག་སྟེ་ཤིང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ དང་།སྐྱེས་བུ་ཤི་ནས་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུན་ཞིག་ནས་མེད་པའོ། །མྱུ་གུ་བུམ་པ་མར་རྣམས་ལ། །ས་བོན་ས་དང་འོ་མ་ནི། །རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མྱུ་གུ་དང་བུམ་པའི་དུས་ནས་བོན་དང་སའི་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ མར་གྱི་དུས་ན་རྒྱུའི་འོ་མ་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་རང་བཞིན་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ཞིག་ནས་མེད་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་གདུབ་རྒྱན་ལས། །རྣ་ཆ་དག་ནི་སྐབས་ཞིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གདུབ་རྒྱན་དམིགས་ནས་དེ་དག་རྣ་ཆར་བྱས་ པ་དམིགས་པ་ལས་རྣ་ཆའི་དུས་ན་གདུབ་རྒྱན་ཞིག་ནས་མེད་དེ།དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསེར་གྱི་གདུབ་རྒྱན་མེད་ཅེས་བརྗོད་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟེན་ལས་བྲལ་ཏེ་མེད་པ་སྟོན་པ་ནི། ས་ཕྱོགས་འདི་ནས་བུམ་པ་དག་།གཞན་ དུ་འཕོས་ཏེ་མེད་པ་ནི།།རྟེན་ལས་བྲལ་ཏེ་མེད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ནས་བུམ་པ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་འཕོས་ཏེ་མེད་པ་ནི་རྟེན་ལས་བྲལ་ཏེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ལས་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་མེད་པ་གཉི་ག་།རི་བོང་རྔ་མོ་བོང་བུ་ལ། །རྭ་དང་རྭ་ཡི་རྒྱུ་མེད་ཅེས། ། རང་བཞིན་དགག་དང་རྒྱུ་དགག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་ལ་རྭ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རི་བོང་ལ་རྭ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་རྐྱེན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡང་སྲིད་པ་ཞིག་ན། རི་བོང་ལ་རྭ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།མདོར་ན་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་ཤེས་ན་འབྲས་བུའང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་རུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཤེས་ན་རྒྱུ་ཡང་མེད་པར་བརྗོད་དུ་རུང་གི་།འགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，从未见到树木等的自性因，而不见自性，称为无前，这是相似相续的无前。
自性无前是：种子、土和牛奶中，芽、瓶子和酥油等，是自性无前。如是，在种子时无芽的自性，同样在土和牛奶时无瓶子和酥油的自性，如是等即是自性无前。
状态无前是：如从金子中装饰品等，是状态无前。即如从与金子同一自性中，造作不同状态的工艺品等。
所依无前是：此处所在之牛，先前无有是所依。即在某处先前无牛而空，后来见到牛，称为无前之牛。这是所依无有，凡是共同称为无前的一切，也都是以差别而如是安立，由说者应当分别。
同样也应当运用于以下一切。现在想要解释坏灭无有的差别：树木或人等，焚烧或死亡等，相续坏灭而无有。如是树木焚烧而不作树木之作用，人死亡而不作人之作用等，是相续坏灭无有。
于芽、瓶子、酥油等，种子、土和牛奶，是自性坏灭无有。即在芽和瓶子时种子和土的自性坏灭无有，同样在果酥油时因牛奶自性坏灭无有，如是等称为自性坏灭无有。
状态坏灭无有是：如从金手镯装饰品，成为耳环是状态坏灭。即先前见到手镯装饰品，后来做成耳环而见到，在耳环时手镯坏灭无有，如是等是状态坏灭无有。若说彼处无金手镯装饰品，应当如是了知无有之相。
显示离所依无有：此处所在瓶子，迁移他处无有，是离所依无有。即从此处瓶子迁移他处而无有，是离所依无有之义。
从极无有中自性和因二者无有：兔子、骡子、驴子，无角和角之因，是自性遮遣和因遮遣。即兔子无角。同样，因为兔子一切处皆无角，因也无有。若有因，则缘起果也应当有可能，因为兔子不可能有角，因也无有。
总之，因为无因不生果，若知无因则也可说无果。若知果一切处皆无有，则也可说无因，但有些不是。

།ད་ནི་དགག་པའི་དུས་ཅན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དགག་པ་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ནི། །དངོས་པོའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། །སྨྲ་བ་པོ་ཡི་དུས་ལ་ནི། །ནམ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཛིན། །ཅེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཡིན་ཏེ། སྨྲ་བ་པོའི་དུས་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་ཅེའམ། སྔོན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་བཟུང་བར་ནི་གྲུབ་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི། སྨྲ་བ་པོ་དེ་ཡང་དངོས་པོའི་དུས་ལ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཡང་རུང་སྟེ་རྟོགས་པ་ཇི ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་མ་བཟུང་བར་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དེར་རུང་བའི་བརྗོད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲ་བ་པོ་སྒྲ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ན་ཕ་རོལ་པོས་དོན་གྱི་སྤྱི་ཙམ་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ རྟོག་པའི་བསམ་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ།དེ་གང་བྱུང་བ་དེས་སྒྲ་དེའི་མིང་ཡང་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་བྱ་དང་། །ཁྱད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་བྱ་དག་།སྨྲ་བའི་བསམ་པའང་གཉིས་སུའོ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དགག་ པའི་སྒྲ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་དེ་བས་རྒྱས་པ་ཡང་ཡོད་སྙམ་དུ་ལ་ལ་དག་རྟོག་པ་སྲིད་པས། དེའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་དགག་པའང་དེ་སྙེད་ཀྱི། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ངོ་བོ་སྟོན་པའི་སྒྲ་ནི་དགག་པ་མ་གཏོགས་པའི་རྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ཀྱང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་དེ་དགག་པའི་སྒྲ་ཡིས་དགག་ཏུ་རུང་བ་ཅན་ཤ་སྟག་སྟེ། མི་རུང་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱེ་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ཡང་བསྡུ་ན་འདི་དག་ཏུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། འོན་ ཀྱང་མདོ་རུ་བསྡུ་བ་ནི།།འདི་དག་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྡུ་བ་ནི་འདི་དག་ཙམ་ལས་ལྷག་ཏུ་བསྟན་དུ་མེད་དེ། འགའ་ཡང་མ་འདུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་བསྡུས་བར་བསྟན་པ་ལས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་བརྗོད་ པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།ལྡོག་པ་རབ་བསྟན་བློ་དམན་དོན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དཔེ་གསལ་བརྗོད་དང་ངེས་ཐོབ་གང་ཡིན་དང་། །བསྔོ་བའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་དེས་ནི་བཤེས་གཉེན་ཀུན། །དཔལ་མགོན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི ཞབས་ལ་གཏུག་གྱུར་ཅིག།།།ལྡོག་པ་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་རྣམ་འགྲེལ་སློབ་དཔོན་ན་བི་དྷ་རྨཱས་བློ་དམན་པའི་དོན་ཆེད་དུ་གསལ་ཚིག་ཏུ་བྱས་པ་རྫོགས་སོ།

现在为了说明具有否定时间的，故说：'否定依赖于时间，即依赖于事物的时间，而说者的时间，任何时候都要理解掌握。'
依赖于时间是指特征在之前不存在和毁坏后不存在，这是事物本身的时间。说者的时间是指如此说'这里没有瓶子'或'从前'等，这是理解的时间。
虽然不掌握这个就不能成立，但说者也是针对事物的时间而说的。因此说'任何时候'，即任何时候都要根据理解的程度来掌握。
如果不掌握这个，就不会产生可信和适合的表述。说者在说出声音时，会产生两种想法：想着'对方应当知道对境的总相'和想着'应当知道别相'。
依照所生起的想法来安立该声音的名称，为了说明这点，故说：'仅理解总相和应理解别相，说者的想法也有两种。'
现在，这些否定词是否仅此而已？还是有更多？有人可能会这样想，因此说：'有多少表示本性，就有多少否定。'
表示本性的声音是指除否定以外的所有表述，因为一切都是表示和成立对境的本性，有多少这样的声音，就有多少可以用否定词来否定的，没有任何不可否定的。
虽然有如此分类，但总结起来都包含在这些中，因此说：'然而简要总结，应知仅此而已。'即总结不能说明超过这些，没有任何未包含的。
从略说遮遣而清晰说明的第四品。
为了利益智慧低劣者而清晰地说明遮遣，以明显的比喻表述和所获得的确定，以及所有回向的善根，愿所有善知识触及文殊师利足下。
《遮遣略说释》由论师那毗达摩为利益智慧低劣者而作明显文句者圆满。


----------------------

  好的，这段文字确实介于语言学研究和逻辑学研究之间，它探讨了语言的否定（dgeg pa, དགག་པ་）及其与时间、说话者意图、以及对象本质的关系。下面我将对这段文字进行评述，并指出其语言学和逻辑学方面的特征：

**评述：**

这段文字的核心是关于“否定”的讨论，它不仅仅是简单的语言否定，而是深入探讨了否定背后的逻辑和语义。它试图回答以下问题：

1.  **否定的时间性：** 否定是否依赖于时间？如果依赖，是依赖于事物本身的时间，还是说话者的时间？
2.  **说话者的意图：** 说话者在表达否定时，其意图是什么？是仅仅表达一个笼统的概念，还是表达一个具体的细节？
3.  **否定的范围：** 否定的范围是什么？是否所有肯定性的表达都可以被否定？

**语言学特征：**

*   **语义分析：** 这段文字深入探讨了“否定”的语义，分析了否定词的含义和用法。它不仅仅关注否定的语法形式，更关注否定在表达意义时的作用。
*   **语用分析：** 这段文字考虑了说话者的意图，以及听者如何理解否定。它认识到，语言的意义不仅仅取决于词语本身，还取决于说话者的意图和语境。
*   **语言哲学：** 这段文字触及了语言哲学的层面，探讨了语言与现实的关系，以及语言如何表达否定。它试图理解，语言如何通过否定来反映现实的缺失或不存在。

**逻辑学特征：**

*   **否定逻辑：** 这段文字探讨了否定的逻辑性质，分析了否定如何改变一个命题的真值。它试图理解，否定在逻辑推理中的作用。
*   **时间逻辑：** 这段文字考虑了时间因素对否定的影响，探讨了否定与时间的关系。它认识到，否定可能依赖于特定的时间点或时间段。
*   **模态逻辑：** 这段文字暗示了模态逻辑的概念，例如，可能性和必然性。它认识到，否定可能涉及对事物存在或不存在的模态判断。
*   **概念分析：** 这段文字对“否定”、“时间”、“说话者意图”等概念进行了分析，试图澄清这些概念的含义和关系。

**语言学与逻辑学的交汇：**

这段文字的独特之处在于，它将语言学和逻辑学结合起来，从语言的角度探讨了否定的逻辑性质，又从逻辑的角度分析了否定的语言表达。它认识到，语言和逻辑是相互关联的，语言是逻辑的载体，逻辑是语言的规则。

**具体分析：**

*   **“དགག་པ་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ནི། །དངོས་པོའི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། །སྨྲ་བ་པོ་ཡི་དུས་ལ་ནི། །ནམ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཛིན།”** (否定的时间性依赖于事物的时间，而说话者的时间则始终被理解为包含在其中)： 这句话明确指出，否定依赖于事物本身的时间，而不是说话者的时间。这意味着，否定是客观的，而不是主观的。
*   **“སྨྲ་བ་པོ་སྒྲ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ན་ཕ་རོལ་པོས་དོན་གྱི་སྤྱི་ཙམ་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ རྟོག་པའི་བསམ་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ།”** (当说话者表达一个词语时，他会产生两种意图：一是让听者理解一个笼统的概念，二是让听者理解一个具体的细节)： 这句话揭示了说话者的意图，以及听者如何理解语言。它认识到，语言的意义是多层次的，既有笼统的层面，也有具体的层面。
*   **“ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་དགག་པའང་དེ་སྙེད་ཀྱི།”** (有多少种表达本质的方式，就有多少种否定的方式)： 这句话表明，否定的范围与肯定表达的范围相同。这意味着，任何肯定性的表达都可以被否定。

**总结：**

这段文字是一篇关于否定逻辑和语义的精彩论述，它将语言学和逻辑学结合起来，从多个角度探讨了否定的本质。它不仅具有学术价值，也具有哲学意义，有助于我们更深入地理解语言、逻辑和现实之间的关系。它体现了藏传佛教在逻辑学和语言学方面的深刻思考。

